Ωλένια Νευρίτιδα: όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε

Η ωλένια νευρίτιδα ή νευρίτιδα του ωλενίου νεύρου είναι μια πάθηση παγίδευσης και βλάβης από τριβή του ωλένιου νεύρου, συνήθως στην περιοχή του αγκώνα, καθώς διέρχεται μέσα από τον ωλένιο σωλήνα ή ωλένια αύλακα. Είναι μια εξελισσόμενη πάθηση μέσα σε διάστημα μηνών ή σπανιότερα ετών.

Ανατομία
Αν και το ωλένιο νεύρο δύναται να παγιδευτεί και σε άλλα σημεία (αυχένας, καρπός) εντούτοις, όταν αναφερόμαστε στην ωλένια νευρίτιδα, σχεδόν αποκλειστικά εννοούμε την παγίδευση του ωλενίου νεύρου στον αγκώνα. Εκεί, το ωλένιο νεύρο διέρχεται μέσα από ένα οστεοϊνώδες τούνελ, την άυλακα του ωλενίου νεύρου, στην έσω πλευρά του αγκώνα, σχεδόν κάτω από το δέρμα. Στο σημείο εκείνο το ωλένιο νεύρο έρχεται επιφανειακά, προστατεύεται όμως μέσα στην αύλακα αυτή (επόμενη εικόνα). Είναι πολύ σύνηθες το να έχουμε ακουμπήσει κάποια στιγμή με τον αγκώνα μας σε μια καρέκλα και να έχουμε νιώσει ένα ηλεκτρικό ερέθισμα στο μικρό δάκτυλο και στο ήμισυ του παράμεσου δακτύλου. Αυτό γίνεται από τον ερεθισμό του ωλενίου νεύρου στο σημείο εκείνο όπου διέρχεται μέσα από την αύλακά του στον αγκώνα.

                                                                             Το ωλένιο νεύρο στον αγκώνα

 

Ιστορικά-επιδημιολογικά στοιχεία
Η ωλένια νευρίτιδα είναι γνωστή εδώ και 150 περίπου χρόνια. Το 1898 επίσημα περιγράφεται από τον Curtis η πρώτη επέμβαση αποσυμπίεσης και μεταφοράς του ωλενίου νεύρου έξω από την αύλακά του. Στατιστικά η πάθηση είναι μάλλον σπάνια και εμφανίζεται περίπου σε ποσοστό 0,13% όλων των ορθοπαιδικών παθήσεων. Η αναλογία ανδρών – γυναικών είναι σχεδόν 2:1 (διπλάσιοι οι άνδρες). Το είδος του επαγγέλματος, δηλαδή η διάκριση μεταξύ χειρωνακτικής ή μη χειρωνακτικής εργασίας δε φαίνεται να επηρεάζει τη συχνότητα εμφάνισης της πάθησης

Αιτιολογία
Πολλές καταστάσεις έχουν ενοχοποιηθεί για την ανάπτυξη της πάθησης. Οι κυριότερες είναι:

  • χρόνια τριβή στην περιοχή του αγκώνα (στο γραφείο, μπροστά στον Η/Υ)
  • χρόνια χρήση του χεριού με κάμψη του αγκώνα, όπως σε χρήση Η/Υ
  • κατάγματα περιοχής αγκώνα στην παιδική ηλικία, που έχουν οδηγήσει σε παραμορφώσεις βλαισότητας του αγκώνα και συνεπώς σε διάταση του ωλενίου νεύρου
  • τριβή του ωλένιου νεύρου από οστεόφυτα
  • ανατομικές ιδιαιτερότητες της περιοχής
  • υπερτροφία μυϊκών στοιχείων
  • καλοήθη ογκίδια (π.χ. γάγγλιο) που μπορεί να στενεύουν την ωλένια αύλακα.

 

                                              Κατανομή αίσθησης του ωλενίου νεύρου

 

Συμπτώματα
Οι ασθενείς με ωλένια νευρίτιδα του αγκώνος παρουσιάζουν:

  • Πόνο και ευαισθησία στην πίεση της έσω μοίρας του αγκώνος και του αντιβραχίου,
  • Μουδιάσματα (αιμωδίες) στην έσω επιφάνεια του αντιβραχίου, στο μικρό δάκτυλο και στο ωλένιο ήμισυ του παράμεσου (ανωτέρω εικόνα).
  • Ενίοτε ακούγεται και ένας ήχος τριβής ή αναπήδησης του ωλένιου νεύρου εντός του ωλένιου σωλήνος. 
  • Το σημείο Tinnel είναι η έκλυση πόνου κατά την άμεση πλήξη στον αγκώνα, πάνω από την αύλακα του ωλενίου. Στο ¼ των ανθρώπων είναι ψευδώς θετικό και επομένως δε θεωρείται πολύ αξιόπιστο τεστ. 
  • Σε προχωρημένες και παραμελημένες περιπτώσεις, επηρεάζεται πλέον και ο κινητικός κλάδος του ωλένιου νεύρου που νευρώνει τους αυτόχθονες μύες του χεριού, οπότε το χέρι παρουσιάζει ατροφίαδυσχέρεια στις λεπτές κινήσεις και στην εξέταση το "test Froment" είναι θετικό (επόμενη εικόνα αριστερά). 
  • Στις πιο βαριές περιπτώσεις εμφανίζεται το «ωλένιο παράδοξο», δηλαδή η αδυναμία έκτασης παράμεσου και μικρού δακτύλου (επόμενη εικόνα δεξιά).

 

Σημείο Froment                       Τυπική εικόνα ασθενούς με ωλένιο παράδοξο

                                 Σημείο Froment                                                                           Τυπική εικόνα ασθενούς με "ωλένιο παράδοξο"

 


Όταν εξετάζεται ένας ασθενής με συμπτώματα πίεσης του ωλένιου νεύρου, πρέπει να καθορίζεται με ακρίβεια το επίπεδο της βλάβης , κάτι που χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή γιατί δεν είναι πάντα εύκολο. Η παγίδευση του ωλενίου νεύρου μπορεί να οφείλεται σε:

  • Αυχενική δισκοπάθεια
  • Σύνδρομο θωρακικής εξόδου 
  • Πίεση του νεύρου στον καρπό στο σωλήνα του Guyon.

 Απαραίτητα για τη σωστή διάγνωση είναι το καλό ιστορικό, η καλή κλινική εξέταση και η επιβεβαίωση της διάγνωσης με το ηλεκτρομυογράφημα.

Θεραπεία
Σε ήπιες περιπτώσεις και στα αρχικά στάδια επιλέγεται πάντα η συντηρητική αντιμετώπιση. Αυτή περιλαμβάνει την αποφυγή υπερβολικής κάμψης του αγκώνα, ιδίως κατά τον ύπνο με χρήση ειδικών ναρθήκων, τη λήψη αντιφλεγμονωδών φαρμάκων για σύντομο χρονικό διάστημα και τη φυσικοθεραπεία.
Στα πιο σοβαρά στάδια της πάθησης ενδείκνυται η χειρουργική αντιμετώπιση, κατά την οποία γίνεται διάνοιξη του ωλενίου σωλήνα στον αγκώνα, αποσυμπίεση του ωλενίου νεύρου και αναλόγως των κριτηρίων που έχουμε θεσπίσει διεγχειρητικά, μπορεί να γίνει και η πρόσθια μετάθεση του ωλενίου νεύρου, ώστε αυτό να μην πιέζεται κατά την κάμψη του αγκώνα (επόμενη εικόνα).

                                                              Επέμβαση αποσυμπίεσης και πρόσθιας μετάθεσης του ωλενίου νεύρου

Εναλλακτικά, τα τελευταία χρόνια έχει κερδίσει ξανά έδαφος η επικονδυλεκτομή, η αφαίρεση δηλαδή τμήματος του έσω επικονδύλου, τεχνική που επιτρέπει στο ωλένιο νεύρο την ήπια ολίσθησή του προς τα εμπρός σε έναν πιο σύντομο δρόμο χωρίς πιέσεις, και χωρίς τον κίνδυνο της πρόσθιας μετάθεσης αυτού. Εφόσον η διάγνωση τεθεί σωστά και η επέμβαση γίνει σύμφωνα με τις κατάλληλες ενδείξεις, τότε η πάθηση θεραπεύεται οριστικά και δεν υποτροπιάζει ποτέ. Στις πιο απλές περιπτώσεις η επέμβαση αποσυμπίεσης του ωλενίου νεύρου μπορεί να γίνει και ενδοσκοπικά μέσα από μια τομή δέρματος 5-7mm. Μετά την επέμβαση χρειάζεται προσοχή του χειρουργικού τραύματος για 10-12 ημέρες και ακολούθως ο ασθενής είναι ικανός να επιστρέψει στις καθημερινές του δραστηριότητες.

Συμπερασματικά, η ωλένια νευρίτιδα από πίεση του ωλενίου νεύρου στον αγκώνα είναι μια σχετικά σπάνια πάθηση, αρκετά ενοχλητική και επιβαρυντική όμως για τη σωστή λειτουργία του χεριού. Στα αρχικά στάδια η συντηρητική αντιμετώπιση μπορεί να βοηθήσει αρκετά, στα πιο προχωρημένα όμως στάδια η χειρουργική αποσυμπίεση του νεύρου είναι η ενδεικνυόμενη και οριστική θεραπεία.