Τενοντίτιδα αχιλλείου

Η τενοντίτιδα (ή σωστότερα τενοντοπάθεια) του Αχιλλείου είναι μια κατάσταση που προκαλεί πόνο, οίδημα, δυσκαμψία και αδυναμία του αχιλλείου τένοντα. Οφείλεται συνήθως σε υποτροπιάζοντα μικροτραυματισμό, που προκαλείται από υπερβολική και επαναλαμβανόμενη χρήση του τένοντα. Τενοντοπάθεια αχιλλείου Μπορεί να είναι οξεία, όταν όμως γίνεται χρόνια, αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα στις καλές επιδόσεις.

Τι είναι ο αχίλλειος τένοντας;
Είναι ο τένοντας που βρίσκεται στο οπίσθιο τμήμα του ποδιού μας, πίσω και πάνω από την πτέρνα. Μέσω του τένοντα αυτού καταφύονται στην πτέρνα ο γαστροκνήμιος και ο υποκνημίδιος μυς, οι οποίοι είναι πολύ βασικοί και χρήσιμοι στη βάδιση και στο τρέξιμο. Έχει υπολογιστεί ότι κατά το τρέξιμο στον αχίλλειο τένοντα ασκούνται δυνάμεις ίσες με το 8πλάσιο του βάρους μας, ενώ σε σπριντ μπορεί να φτάσουν και το 16πλάσιο!

Συμπτωματολογία
Η τενοντοπάθεια του αχιλλείου εμφανίζεται τυπικά με πόνο κατά μήκος του τένοντα, ενώ μπορεί να υπάρχει τοπική διόγκωση και δυσκαμψία της ποδοκνημικής άρθρωσης. Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανίζονται το πρωί με την έγερση. Σε άλλες περιπτώσεις εμφανίζονται την επόμενη μέρα μετά από έντονη φυσική δραστηριότητα (περπάτημα, τρέξιμο, άλματα, άθληση). Στις πιο προχωρημένες περιπτώσεις παρουσιάζονται ακόμα και κατά την άθληση ή τη βάδιση. Ο πόνος μπορεί να εντοπίζεται είτε στο μέσο του τένοντα (τενοντοπάθεια Αχιλλείου ή μη καταφυτική τενοντοπάθεια) Μορφές τενοντοπάθειας αχιλλείουείτε στην κατάφυσή του στην πτέρνα (ενθεσοπάθεια Αχιλλείου ή καταφυτική τενοντοπάθεια, διπλανή εικόνα). Και στις δυο περιπτώσεις η παθογένεια είναι η εκφύλιση των κολλαγόνων ινών του τένοντα που μπορεί να συνοδεύεται από αποτιτανώσεις (εναποθέσεις ασβεστίου, που φαίνονται στην ακτινογραφία) και να οδηγήσει ακόμα και σε ρήξη του τένοντα.

Παθογένεια
 Ο τένοντας έχει έως ένα σημείο την ικανότητα να θεραπεύει μικροτραυματισμούς που συμβαίνουν μέσα στη μάζα του. Η ικανότητα αυτή όμως δεν είναι συνεχής και αδιάκοπη, με αποτέλεσμα οι μικροτραυματισμοί να  επιπροστίθενται στους προηγούμενους, δημιουργώντας σταδιακά μια φθορά στις τενόντιες ίνες. Έχει βρεθεί ότι όλοι οι αθλητές, ακόμα και οι ερασιτέχνες, στην ηλικία των 35-40 ετών έχουν τενοντοπάθεια αχιλλείου, παρόλο που σε πολλές περιπτώσεις δεν έχουν συμπτωματολογία πόνου.
Υπάρχουν 2 κατηγορίες τενοντοπάθειας του αχιλλείου:
Η πρώτη είναι η τυπική τενοντοπάθεια (μη καταφυτική τενοντοπάθεια), όπου η συμπτωματολογία αναπτύσσεται στη μάζα του τένοντα, περίπου 2-6 εκ. από την κατάφυσή του στην πτέρνα.
Η δεύτερη λέγεται καταφυτική τενοντοπάθεια (ενθεσοπάθεια)  Καταφυτική τενοντοπάθεια προ- και μετά χειρουργείου (προσωπικό αρχείο Β.Κ.Φωτόπουλου)και αφορά στο περιφερικότερο άκρο του τένοντα, στην πρόσφυσή του στην πτέρνα. Στις περιπτώσεις αυτές ανευρίσκεται τυπικά μια οστική προβολή της πτέρνας, (παραμόρφωση Haglund,) η οποία έρχεται σε επαφή με τον τένοντα, προκαλώντας πόνο, αρχικά, λόγω φλεγμονής του οπισθοπτερνικού ορογόνου θυλάκου και εν συνεχεία, λόγω του ερεθισμού του τένοντα. (διπλανή εικόνα)

Αιτίες
Πολλές καταστάσεις οδηγούν σε επαναλαμβανόμενο μικροτραυματισμό του τένοντα. Αυτές είναι:
-Υπερβολική χρήση του τένοντα (σε δρομείς μεγάλων αποστάσεων, άλτες, χορευτές, τεννίστες)
-Προπόνηση ή άθληση με ακατάλληλα υποδήματα
-Λανθασμένη τεχνική άθλησης
-Αλλαγή στο ρυθμό προπόνησης (αύξηση έντασης)
-Εξάσκηση σε σκληρό ή ολισθηρό έδαφος
-Κοιλοποδία (αυξημένη ποδική καμάρα)
-Σφικτοί ή βραχείς γαστροκνήμιοι
-Ασθενείς με αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα
-Ασθενείς με ψωριασική αρθρίτιδα
-Λήψη για μακρά περίοδο αντιβιοτικών στην κατηγορία των κινολονών (π.χ. ciprofloxacin)
-Οστική προεξοχή στο πίσω μέρος της πτέρνας (στην περίπτωση της ενθεσοπάθειας)
-Αυξημένο σωματικό βάρος

Συχνότητα
Περίπου 6 στους 100 ενήλικες που ασχολούνται περιστασιακά με άθληση θα εμφανίσουν κάποια στιγμή στη ζωή τους τενοντοπάθεια του αχιλλείου. Εμφανίζεται συχνότερα σε άνδρες παρά σε γυναίκες και κυρίως στις ηλικίες 30-50 ετών.Τενοντοπάθεια στη μαγνητική τομογραφία (βέλος)

Διάγνωση
Το ιστορικό και η σωστή κλινική εξέταση συνήθως αρκούν για να τεθεί η διάγνωση. Βοηθητικές εξετάσεις είναι η ακτινογραφία (προηγούμενη εικόνα ), ο υπέρηχος και η μαγνητική τομογραφία (διπλανή εικόνα)

Αντιμετώπιση
Κατά κύριο λόγο η αντιμετώπιση της τενοντοπάθειας είναι συντηρητική:
-Πρωτίστως συνιστάται περιορισμός των δραστηριοτήτων που επιδεινώνουν τη συμπτωματολογία
-Αντιφλεγμονώδη για 5-7 ημέρες
-Παγοθεραπεία
-Χρήση υποπτερνίου, ενός μαλακού πάτου στο πίσω μέρος του υποδήματος, που ανυψώνει λίγο την πτέρνα
-Υποδήματα με μαλακό οπίσθιο τμήμα, ή ανοικτό υπόδημα στο πίσω μέρος
-Φυσικοθεραπεία με μαλάξεις, ιόντα (ειδικές θεραπείες που εφαρμόζονται στις τενοντοπάθειες), θεραπευτικούς υπερήχους
-Κρουστικοί υπέρηχοι, όταν συνυπάρχει ασβεστοποίηση του τένοντα
-Διατάσεις του τένοντα
-Έγχυση αυτόλογων αυξητικών παραγόντων-PRP (παραγόντων που λαμβάνονται από τον ίδιο τον ασθενή με φυγοκέντρηση, αν και η πρόσφατη βιβλιογραφία αμφισβητεί την αποτελεσματικότητα της μεθόδου).
-Έγχυση κορτιζόνης: ποτέ στον τένοντα, μόνο στην κατάφυσή του στο οστό επί ενθεσοπάθειας
-Απώλεια σωματικού βάρους, σε περιπτώσεις υπέρβαρων ασθενών.
Οι περισσότερες περιπτώσεις, ειδικά σε ερασιτέχνες αθλητές παρουσιάζουν ύφεση μετά από πάροδο ολίγων μηνών.
Εφόσον δοκιμαστεί η συντηρητική αντιμετώπιση για τουλάχιστον 1,5-2 χρόνια και αποτύχει, τότε ενδέχεται να βοηθήσει η χειρουργική επέμβαση.
Ειδικά, η χειρουργική αντιμετώπιση θα βοηθήσει τις περιπτώσεις με έντονη ασβεστοποιό τενοντοπάθεια. Κατά την επέμβαση γίνεται καθαρισμός του προσβεβλημένου τένοντα από τις αποτιτανώσεις (εναποθέσεις ασβεστίου) και από τον ουλώδη και φλεγμονώδη ιστό και προσεκτική συρραφή και επανακαθήλωσή του στην πτέρνα.
Επίσης, θα βοηθήσει στην περίπτωση της ενθεσοπάθειας με την αφαίρεση της οστικής προεξοχής της πτέρνας (παραμόρφωση Haglund) που προκαλεί την πάθηση.
Μετά από χειρουργική επέμβαση η περίοδος αποθεραπείας και επιστροφής στις έντονες δραστηριότητες για τον αθλητή ποικίλλει από 1 έως 7-8 μήνες, ανάλογα με την επέμβαση 

Επιπλοκές της τενοντοπάθειας
Η σοβαρότερη επιπλοκή είναι η ρήξη (το σχίσιμο) του τένοντα, που οφείλεται στη σταδιακή εκφύλισή του. Τότε ο ασθενής Επιστροφή του ασθενούς στις αθλητικές δραστηριότητες μετά από επιτυχή χειρουργική επέμβασηνιώθει έναν έντονο οξύ πόνο στο πίσω μέρος του ποδιού του, σαν να δέχθηκε χτύπημα και είναι αδύνατο να βαδίσει και να κάνει κάμψη της ποδοκνημικής του.
Σε αρκετές περιπτώσεις η τενοντοπάθεια μεταπίπτει σε χρόνιο πρόβλημα με πτωχή ανταπόκριση  στη συντηρητική αντιμετώπιση, οδηγώντας τον ασθενή (επαγγελματία ή ερασιτέχνη) σε περιορισμό των αθλητικών δραστηριοτήτων του, αποτελώντας συγχρόνως την αχίλλειο πτέρνα του.

Συμπερασματικά, λοιπόν, η τενοντοπάθεια του αχιλλείου είναι μια επώδυνη κατάσταση με πολλές αιτίες, που περιορίζει τον ασθενή από αθλητικές δραστηριότητες. Χρειάζεται προσεκτική ανάλυση της αιτίας που την προκαλεί, για να εφαρμοσθεί η ανάλογη θεραπεία (συντηρητική ή χειρουργική), έτσι ώστε η τενοντοπάθεια του αχιλλείου να μη γίνει η αχίλλειος πτέρνα για τον αθλητή.