Ταχεία αποκατάσταση στην αρθροπλαστική γόνατος: πού βρισκόμαστε, που θέλουμε να φθάσουμε;

Η ολική αρθροπλαστική γόνατος (η αντικατάσταση, δηλαδή, της κατεστραμμένης άρθρωσης με τεχνητή) αποτέλεσε μεγάλη επανάσταση στην Ορθοπαιδική τον 20ο αιώνα και βελτίωσε την ποιότητα ζωής εκατομμυρίων ανθρώπων τα τελευταία 50 χρόνια. Από τη δεκαετία του ’70 μέχρι σήμερα έχει πραγματοποιηθεί αλματώδης εξέλιξη, τόσο στις τεχνικές, όσο και στην ποιότητα των χρησιμοποιούμενων υλικών, προς όφελος του ασθενούς. Υπολογίζεται ότι στις ΗΠΑ Ολική αρθροπλαστική γόνατοςπραγματοποιούνται ετησίως περίπου 400.000 αρθροπλαστικές γόνατος. 
Παρά τη σημαντική βελτίωση στην ποιότητα ζωής των ασθενών, η ολική αρθροπλαστική του γόνατος παραμένει μια αρκετά μεγάλη επέμβαση, που παραδοσιακά συνοδεύεται από σημαντικό μετεγχειρητικό πόνο και παρατεταμένο χρόνο αποκατάστασης. Η ολική αρθροπλαστική  με την τεχνική της γρήγορης αποκατάστασης αποτελεί ένα σπουδαίο εργαλείο για τη μείωση του μετεγχειρητικού πόνου, βοηθώντας έτσι στην ταχύτατη επάνοδο της λειτουργικότητας της άρθρωσης και στην ταχύτατη βάδιση με το χειρουργημένο πόδι. Παράλληλα, επαναφέρει τον ασθενή σε κανονικούς ρυθμούς σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα. 
 
Ποιος ο στόχος της νέας μεθόδου; 
Αυτή η νέα τεχνική στοχεύει στην επιταχυνόμενη, σε όλους τους τομείς, αποκατάσταση του ασθενούς. Η αποκατάσταση περιλαμβάνει την επιστροφή σε φυσιολογικούς ρυθμούς της φυσικής, της ψυχικής και της φυσιολογικής κατάστασης του ασθενούς. Η φυσική κατάσταση περιλαμβάνει το επίπεδο δραστηριοτήτων, της δύναμης του χειρουργημένου σκέλους και του εύρους των κινήσεων. Η ψυχική κατάσταση αφορά στην εξάλειψη των ανησυχιών για το σκέλος που πονούσε πριν από την επέμβαση και στην επιστροφή της αυτοπεποίθησης του ασθενούς. Η φυσιολογική κατάσταση σχετίζεται με την αιμοδυναμική κατάσταση, την καρδιοαναπνευστική λειτουργία, καθώς και άλλα συστήματα, όπως νεφρική λειτουργία, γαστρεντερικό και άλλα συστήματα, τα οποία δυνητικά διαταράσσονται από το στρες μιας μεγάλης χειρουργικής επέμβασης. 
 
Αντιμετώπιση του πόνου
Ο πόνος αποτελεί τη σημαντικότερη αιτία καθυστέρησης της αποκατάστασης μετά από ολική αρθροπλαστική γόνατος. Υπάρχουν πολλές νευρικές απολήξεις στο σώμα μας, οι οποίες κατά τη διάρκεια της επέμβασης τραυματίζονται και ερεθίζονται, προκαλώντας πόνο, που αρχίζει ακόμα και από την ώρα της χειρουργικής επέμβασης. Μετεγχειρητικά, μετά το πέρας της αναισθησίας, η διέγερση αυτών των απολήξεων προκαλεί πόνο, ο οποίος εντυπώνεται στον εγκέφαλο, με αποτέλεσμα ακόμα και μικρά ερεθίσματα να προκαλούν την ενεργοποίηση ενός καταρράκτη χημικών διεργασιών που καταλήγουν στην έκλυση έντονου άλγους. Ο στόχος είναι η διακοπή αυτών των διεργασιών την ώρα της χειρουργικής επέμβασης, ώστε να μην αποτυπωθεί ο πόνος στη μνήμη του ασθενούς.
Η φιλοσοφία της γρήγορης αποκατάστασης ξεκινάει με τη σωστή χειρουργική τεχνική, η οποία είναι φιλική προς τους ιστούς, με όσο δυνατό μικρότερη τομή δέρματος και λιγότερο τραυματισμό μαλακών μορίων κατά τη διενέργεια της αρθροπλαστικής. Συνεχίζεται με τη χρήση κατάλληλων αναλγητικών μιγμάτων, τα οποία εγχύει ο χειρουργός σε συνεργασία με τον αναισθησιολόγο, σε συγκεκριμένα σημεία του γόνατος κατά τη διάρκεια της επέμβασης, με τα οποία καταφέρνουμε να μπλοκάρουμε τον πόνο εν τη γενέσει του. Τα μίγματα αυτά, επίσης, έχουν και αιμοστατική δράση, περιορίζοντας σε μεγάλο βαθμό τη μετεγχειρητική απώλεια αίματος. Ο συνδυασμός αναλγησίας και περιορισμού αιμορραγίας αποτελεί τη βάση της νέας τεχνικής γρήγορης αποκατάστασης μετά από ολική αρθροπλαστική, που έχει ως αποτέλεσμα πολλά οφέλη για τον ασθενή.
 
Ποια είναι τα οφέλη αυτά;
-Αποφυγή χρήσης ισχυρών αναλγητικών (οπιοειδών) μετά την επέμβαση και αποφυγή των παρενεργειών τους.
-αποφυγή χρήσης επισκληριδίων αναλγησιών, ή νευρικών αποκλεισμών μετεγχειρητικά, που περιορίζουν τη δυνατότητα γρήγορης μετεγχειρητικής κινητοποίησης.
-γρηγορότερη κινητοποίηση και ταχύτερη αποκατάσταση με φυσιολογική βάδιση
-όλοι οι ασθενείς μας με την τεχνική αυτή είναι ικανοί να περπατήσουν 4 ώρες μετά την ολική αρθροπλαστική γόνατος
-βραχεία παραμονή ολίγων ωρών (3-4) στο κρεβάτι με αφαίρεση ουροκαθετήρα, οξυγόνου και ενδοφλεβίων γραμμών μετά από 8 ώρες
-βραχύτερος χρόνος παραμονής στο νοσοκομείο. Στις κλασσικές περιπτώσεις ο μέσος χρόνος παραμονής είναι 6-7 ημέρες, ενώ με την τεχνική της γρήγορης αποκατάστασης περιορίζεται σε 1-2 ημέρες.
-μεγαλύτερο εύρος κάμψης-έκτασης γόνατος τον πρώτο μήνα 
-λιγότερες ανάγκες χορήγησης αίματος (ή και καθόλου μετάγγιση), σε αντίθεση με τις 2-3 φιάλες που απαιτούνται στις κλασσικές αρθροπλαστικές γόνατος
-μικρότερο ποσοστό επιπλοκών (εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση, επιπλοκές από το δέρμα, λοιμώξεις αναπνευστικού, διαταραχές επιπέδου συνείδησης)
-σημαντικά μεγαλύτερη μετεγχειρητική άνεση του ασθενούς
-σημαντική μείωση του ψυχικού τραύματος μετά από ολική αρθροπλαστική, λόγω της γρήγορης αποκατάστασης και του ελάχιστου μετεγχειρητικού πόνου, σε σχέση με ό,τι είναι έως τώρα γνωστό.
-συνολικά μεγαλύτερη ικανοποίηση ασθενούς 
 
Για την επίτευξη των ανωτέρω, η χειρουργική μας ομάδα αποτελείται από:
-δύο, τουλάχιστον, πεπειραμένους χειρουργούς γόνατος, 
-έναν αναισθησιολόγο, εξειδικευμένο στη χορήγηση αντιαιμορραγικών παραγόντων πριν και μετά το πέρας της επέμβασης καθώς και την προετοιμασία του αναλγητικού/αιμοστατικού μίγματος που χορηγούμε διεγχειρητικά στην άρθρωση,
-εκπαιδευμένη φυσικοθεραπευτική ομάδα, που αναλαμβάνει δράση αμέσως μετά την επέμβαση
-έναν νοσηλευτή που φροντίζει για την προεγχειρητική προετοιμασία του ασθενούς και τη μετεγχειρητική του παρακολούθηση.
 
Συμπερασματικά, φαίνεται πως η τεχνική της ταχείας αποκατάστασης μετά από ολική αρθροπλαστική γόνατος είναι ικανή να οδηγήσει σε πολύ γρήγορη επάνοδο του ασθενούς μετά το χειρουργείο στους καθημερινούς του ρυθμούς. Τα μηνύματα της εμπειρίας μας είναι πολύ ελπιδοφόρα, βοηθώντας τους ασθενείς μας να βιώσουν μια γρήγορη επάνοδο στις καθημερινές τους δραστηριότητες, χωρίς την τραυματική εμπειρία των κλασσικών μεθόδων, που για πολλούς ασθενείς αποτελεί τροχοπέδη στην απόφαση να υποβληθούν σε ολική αρθροπλαστική γόνατος. Φυσικά, η εξέλιξη στα αναλγητικά μίγματα, αλλά και στις χειρουργικές τεχνικές θα μπορέσει να μειώσει ακόμα περισσότερο το χρόνο αποκατάστασης μετά από ολική αρθροπλαστική γόνατος. Ήδη σε συγκεκριμένα εξειδικευμένα κέντρα του εξωτερικού (μικρός αριθμός προς το παρόν), ο ασθενής μετά από ολική αρθροπλαστική γόνατος είναι ικανός να επιστρέψει την ίδια κιόλας μέρα στο σπίτι του. Αυτό δε σημαίνει ότι μπορούμε να απλοποιήσουμε όλες τις περιπτώσεις, αλλά ο δρόμος που βαδίζουμε τα τελευταία χρόνια έχει ως στόχο την ταχεία αποκατάσταση μετά από ολική αρθροπλαστική γόνατος. Σε αυτόν το δρόμο θα συνεχίσουμε και τα επόμενα χρόνια.