Ρήξη ΠΧΣ: είναι η αρχή του τέλους για το γόνατο;

Η ρήξη του προσθίου χιαστού συνδέσμου (ΠΧΣ) αποτελεί έναν από τους σοβαρότερους τραυματισμούς στον αθλούμενο πληθυσμό εδώ και πολλές δεκαετίες.Ανατομικά στοιχεία γόνατος
Παρατηρείται συνηθέστερα σε γυναίκες (2-8 φορές συχνότερα) και σε αθλητές ποδοσφαίρου, μπάσκετ, χάντμπολ, βόλλεϋ και χόκεϋ, ενώ συμβαίνει επίσης και σε τροχαία ατυχήματα. Παλαιότερα σήμαινε το τέλος της καριέρας του αθλητή, τις τελευταίες, όμως, 3 δεκαετίες η χειρουργική του αποκατάσταση έχει βοηθήσει στη σχεδόν πλήρη επάνοδο στις αθλητικές δραστηριότητες.

Ανατομία
Η άρθρωση του γόνατος αποτελεί ακόμα και σήμερα πεδίο έρευνας και μελέτης, σχετικά με την πολυπλοκότητά της. Αποτελείται από οστά (μηριαίο, κνήμη, επιγονατίδα), συνδέσμους (ταινίες συνδετικού ιστού που συγκρατούν τα οστά μεταξύ τους), μυς, και τένοντες που συνεργαζόμενα μεταξύ τους προσφέρουν εξαιρετικές λειτουργίες και σταθερότητα στην άρθρωση. Από τους συνδέσμους, ο σπουδαιότερος είναι ο ACL στη διεθνή βιβλιογραφία). Αποτελεί τον κεντρικό σύνδεσμο της άρθρωσης και παίζει σημαντικότατο ρόλο, τόσο στην προσθιοπίσθια, όσο και στη στροφική σταθερότητα του γόνατος. 

ΔιάγνωσηΣτροφική κάκωση γόνατος και ρήξη ΠΧΣ
Το ιστορικό του τραυματισμού θέτει εξαρχής την υποψία της  ρήξης του προσθίου χιαστού συνδέσμου. Συνήθως πρόκειται για αθλητή, ο οποίος υπέστη στροφική κάκωση κατά τη διάρκεια της άθλησης (διπλανή εικόνα) και συνήθως δεν είναι ικανός να συνεχίσει την αθλητική του δραστηριότητα. Μπορεί να συμβεί επίσης κατά την πτώση σε σκάλα, κατά τις πτώσεις στο σκι, ή σαν αποτέλεσμα τροχαίου ατυχήματος. Κλινικά συνήθως το γόνατο πρήζεται γρήγορα μετά τον τραυματισμό και ο ασθενής έμφανίζει δυσχέρεια στη βάδιση. Ο έμπειρος Ορθοπαιδικός θα θέσει την οριστική διάγνωση με τη βοήθεια ειδικών κλινικών δοκιμασιών, οι οποίες συνήθως είναι αρκετές. Για επιβεβαίωση και για ανεύρεση συνυπαρχουσών κακώσεων στο τραυματισμένο γόνατο (ρήξη μηνίσκου, χόνδρινες βλάβες) διενεργείται μαγνητική τομογραφία (MRI,επόμενη εικόνα).

Ποιοι τρόποι θεραπείας υπάρχουν;
Η συντηρητική αντιμετώπιση με φυσικοθεραπεία και ενδυνάμωση των μυών του γόνατος απεδείχθη ανεπαρκής, όσον αφορά τη σταθερότητα του γόνατος στον αθλητή. Πιθανώς είναι εν μέρει ικανοποιητική σε ενήλικες με χαμηλό επίπεδο δραστηριότητας. Παλαιότερα, επεμβάσεις αποκατάστασης του ΠΧΣ γίνονταν μόνο στους αθλητές. Απεδείχθη, όμως, βιβλιογραφικά με πολύ καλές μελέτες ότι η ανεπάρκεια του ΠΧΣ, ειδικά σε νεαρό πληθυσμό, προκαλεί διαταραχές στην σταθερότητα του γόνατος, με συνέπεια την πρόκληση εν συνεχεία περαιτέρω βλαβών στην άρθρωση, όπως χονδροπάθεια, ρήξη μηνίσκων και εν τέλει πρώϊμη αρθρίτιδα.Ρήξη ΠΧΣ στη μαγνητική τομογραφία Χαρακτηριστικά, περιγράφεται πως η ρήξη του ΠΧΣ, εάν αφεθεί χωρίς επέμβαση, αποτελεί την αρχή του τέλους για το γόνατο.

Σε ασθενείς έως 40-45 ετών συνιστάται επέμβαση αποκατάστασης του ΠΧΣ, η οποία αποκαλείται "πλαστική ΠΧΣ".Απαιτεί γενική αναισθησία, ή ραχιαία αναλγησία, διαρκεί περίπου 60-90 λεπτά και γίνεται αρθροσκοπικά, με τη βοήθεια, δηλαδή, της κάμερας μέσα από 2 τομές 3 χιλιοστών στο γόνατο.  Στη θέση του ΠΧΣ χρησιμοποιούνται  τένοντες, που παίρνουμε από το ίδιο γόνατο του τραυματία, και, μετά από κατάλληλη προετοιμασία, τοποθετούνται στη θέση του ΠΧΣ. Ως μόσχευμα για τον πρόσθιο χιαστό μπορεί να χρησιμοποιηθεί τετραπλή δέσμη τενόντων ημιτενοντώδους και ισχνού, τμήμα του επιγονατιδικού τένοντα, ή του τένοντα του τετρακεφάλου. Σε σπάνιες και πολύ ειδικές περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί συνθετικό μόσχευμα, ή μόσχευμα άλλου δότη. Η καθήλωση του μοσχεύματος στο μηρό και την κνήμη γίνεται με ειδικά υλικά και απορροφήσιμες βίδες, τα οποία προσφέρουν πολύ ισχυρή συγκράτηση του μοσχεύματος και μας επιτρέπουν ταχύτατη έναρξη της κινησιοθεραπείας. Σχηματική αναπαράσταση πλαστικής ΠΧΣΤις παλαιότερες δεκαετίες έγιναν προσπάθειες συρραφής του ραγέντος συνδέσμου, με πολύ άσχημα αποτελέσματα, οπότε και εγκαταλείφθηκαν.

Συμπερασματικά, θα λέγαμε πως η ρήξη του ΠΧΣ είναι ένας από τους σοβαρότερους τραυματισμούς του γόνατος. Χωρίς θεραπεία, αποτελεί πράγματι την αρχή του τέλους για το γόνατο. Οι σύγχρονες τεχνικές αντιμετώπισης μπορούν να αναστρέψουν αυτή την πορεία, ώστε ο τραυματίας να επιστρέψει στις αγαπημένες του δραστηριότητες με ένα άριστο λειτουργικό αποτέλεσμα