Ρήξη Μηνίσκου

10 απαντήσεις που πρέπει να γνωρίζετε για το μηνίσκο

 

1.Τι είναι ο μηνίσκος και ποια η λειτουργία του;

Ο μηνίσκος είναι μια ινοχόνδρινη δομή που παρεμβάλλεται ανάμεσα στο μηρό και την κνήμη και ανήκει στα μαλακά μόρια που βρίσκονται μέσα στην άρθρωση του γόνατος. Κάθε γόνατο έχει δύο μηνίσκους, τον έσω και τον έξω. Οι λειτουργίες του μηνίσκου είναι 3:

  • μετατρέπει την επίπεδη επιφάνεια της κνήμης σε κοίλη και τη βοηθάει να αρθρώνεται ιδανικά με την κυρτή επιφάνεια του μηριαίου. 
  • συνεισφέρει σημαντικά στη σταθερότητα του γόνατος 
  • απορροφά τους κραδασμούς, αποτελεί δηλαδή το «αμορτισέρ» ανάμεσα στο μηρό και την κνήμη.

     

                                        Ο έσω και έξω μηνίσκος    Σχηματική απεικόνιση του μηνίσκου στο γόνατο


2. Τι είναι η ρήξη του μηνίσκου και πώς συμβαίνει;
Η ρήξη  του μηνίσκου είναι στην ουσία ένα σχίσιμο που συμβαίνει στο φυσιολογικό μηνίσκο, διαταράσσοντας έτσι τη φυσιολογική του δυνατότητα και απορρόφηση των κραδασμών και των φορτίων μέσα στο γόνατο. Υπάρχει μεγάλη ποικιλομορφία στις ρήξεις του μηνίσκου (επόμενη εικόνα). Αναλόγως της μορφής της ρήξης, συνήθως αναγνωρίζουμε το εάν ένας μηνίσκος θα αντιμετωπιστεί συντηρητικά ή χειρουργικά (με αρθροσκόπηση).

Α. Σε νέους ενήλικες ο μηνίσκος τραυματίζεται μετά από μια στροφική κάκωση του γόνατος κατά τη διάρκεια αθλητικών δραστηριοτήτων.
Β. Σε ασθενείς άνω των 50 ετών, η ρήξη του μηνίσκου μπορεί να συμβεί μετά από μια πολύ ήπια κάκωση, πολλές φορές μια απλή στροφική κίνηση του γόνατος, όπως κατά την έξοδο από το αυτοκίνητο, κατά το ανεβοκατέβασμα σκάλας, ή απλά κατά την έγερση μετά από βαθύ κάθισμα στα γόνατα. Σε αυτή την περίπτωση ο μηνίσκος πάσχει ήδη από εκφυλιστικές αλλοιώσεις λόγω της ηλικίας και της καταπόνησης του γόνατος, ή λόγω ενός παλαιότερου τραυματισμού στο γόνατο.

 

                                          Κατηγορίες ρήξης μηνίσκου
                             
          α. μικρή ακτινωτή ρήξη,   β. μεγάλη ακτινωτή ρήξη,    γ. γλωσσοειδής ρήξη,   δ. οριζόντια ρήξη,
                                       ε. σταθερή επιμήκης ρήξη,   στ. ασταθής επιμήκης ρήξη και   ζ. ρήξη δίκην λαβής κάδου


3. Πονάει η ρήξη μηνίσκου;
Στα αρχικά στάδια ναι. Δεν είναι βέβαια ένας πόνος αφόρητος που μας ξυπνάει τη νύχτα, ή που μας καίει το γόνατο. Η ρήξη μηνίσκου συνήθως προκαλεί ενόχληση κατά τη βάδιση, το ανεβοκατέβασμα σκάλας και το τρέξιμο, και δυσχεραίνει τη συμμετοχή μας σε αθλητικές δραστηριότητες (π.χ. ποδόσφαιρο, μπάσκετ). Ενοχλεί επίσης κατά τις αλλαγές στάσεις στο νυκτερινό ύπνο. Σε ορισμένες, δε, περιπτώσεις το ραγέν τμήμα του μηνίσκου μπορεί να προκαλέσει μηχανικό μπλόκ του γόνατος και αδυναμία έκτασής του, οπότε ο ασθενής δε μπορεί να τεντώσει το γόνατό του και να βαδίσει.

4. Πρήζεται το γόνατο;
Μετά από έναν τραυματισμό στο μηνίσκο και εφόσον δεν έχει συμβεί άλλος σοβαρός ενδαρθρικός τραυματισμός, το γόνατο πρήζεται ελαφρά και συνήθως εμφανώς μετά το πρώτο 24ωρο. Δεν πρήζεται όμως τόσο πολύ όσο σε άλλους σοβαρούς τραυματισμούς του γόνατος.

5. Τι πρέπει να κάνω, εάν υποπτευθώ μια ρήξη μηνίσκου  στο γόνατό μου;
Εάν αθλούμαστε, πρέπει οπωσδήποτε να σταματήσουμε τη δραστηριότητα και να ξεκουράσουμε το τραυματισμένο μας γόνατο. Η τοποθέτηση ψυχρών επιθεμάτων (πάγου) είναι αποτελεσματική στον έλεγχο του  πόνου, αλλά και του οιδήματος. Εάν ο τραυματισμός συμβεί στο σπίτι, στη σκάλα, ή μετά από απλή κίνηση και πολύ ήπιο τραυματισμό, πάλι η ανάπαυση και τα ψυχρά επιθέματα είναι η κατάλληλη αντιμετώπιση για την πρώτη στιγμή. Φυσικά, θα πρέπει να ζητήσουμε βοήθεια από εξειδικευμένο Ορθοπαιδικό χειρουργό με εμπειρία στην εξέταση του γόνατος.

6. Να κάνω από μόνος μου μαγνητική τομογραφία;
Η απάντηση είναι ΟΧΙ, κατηγορηματικά. Η μαγνητική τομογραφία είναι διαγνωστική εξέταση και όχι θεραπευτική αντιμετώπιση. Πιθανόν θα χρειαστείτε μαγνητική τομογραφία, αλλά αυτό θα το κρίνει ο εξειδικευμένος Ορθοπαιδικός που θα σας εξετάσει. Η σωστή κλινική εξέταση αναδεικνύει το 90% των ρήξεων μηνίσκου. Η μαγνητική τομογραφία απεικονίζει το μηνίσκο, αλλά και τις υπόλοιπες δομές του γόνατος και μας δίνει σημαντικές πληροφορίες για τη μορφή της ρήξης του μηνίσκου (επόμενη εικόνα). Πρέπει να συνοδεύει την κλινική εξέταση και όχι να προηγείται αυτής. Οι απλές ακτινογραφίες, όπως και η αξονική τομογραφία δεν απεικονίζουν το μηνίσκο και συνήθως δε χρησιμοποιούνται στη διαγνωστική ρουτίνα.

                                           Α. Φυσιολογικός Μηνίσκος Β. Ρήξη μηνίσκου
                                                 Α. Φυσιολογικός μηνίσκος                                 Β. Ρήξη μηνίσκου

 

7. Πως αντιμετωπίζεται η ρήξη μηνίσκου;
Υπάρχουν συνήθως 2 στρατηγικές αντιμετώπισης:
Α. Στο νέο που θέλει να επιστρέψει γρήγορα στην αθλητική του δραστηριότητα, η αντιμετώπιση είναι η αρθροσκόπηση του γόνατος και η μερική μηνισκεκτομή (μόνο το τμήμα που πάσχει!), ή η συρραφή του μηνίσκου, εφόσον αυτό ενδείκνυται.
Β. Στον ηλικιωμένο ασθενή συνήθως μια αρχική περίοδος αναμονής 2-3 μηνών ίσως ενδείκνυται, καθώς σε πολλές περιπτώσεις οι ρήξεις αυτές γίνονται ασυμπτωματικές και ο ασθενής δεν πονάει. Εάν όμως ο πόνος/ενόχληση επιμένει και δυσκολεύει την καθημερινή δραστηριότητα, τότε ενδείκνυται η αρθροσκόπηση και η αφαίρεση του ραγέντος τμήματος του μηνίσκου.
Στη συντηρητική αντιμετώπιση θέση έχει η τροποποίηση δραστηριοτήτων, η παγοθεραπεία, η χορήγηση αντιφλεγμονωδών φαρμάκων για σύντομο χρονικό διάστημα, αλλά και η κατάλληλη φυσικοθεραπεία. Οι ενδοαρθρικές ενέσεις με κορτιζόνη, υαλουρονικά, ή αυξητικούς παράγοντες (PRP, βλαστοκύτταρα), δε φαίνεται να έχουν θέση στη συντηρητική αντιμετώπιση, σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία.

 

                                                           Συρραφή μηνίσκου

Η κλινική μας εμπειρία έχει δείξει ότι υπάρχουν κατηγορίες ρήξεων του μηνίσκου, ακόμα και σε ηλικιωμένους, οι οποίες δε θα έχουν καλό αποτέλεσμα με τη συντηρητική αντιμετώπιση. Αυτές οι ρήξεις, οι οποίες εμφανίζονται στην επόμενη εικόνα, είναι:

  • Ρήξεις πολύ κοντά στην έκφυση του μηνίσκου, που οδηγούν σε αστάθειά του και περαιτέρω φθορές στην άρθρωση (Root tear ρήξεις). Αυτές προκαλούν αύξηση των μηχανικών φορτίων στο γόνατο, που ισοδυναμούν με πλήρη μηνισκεκτομή.
  • Ακτινωτές ρήξεις, ρήξεις που είναι κάθετες στο μηνίσκο, έχουν την τάση να επεκτείνονται γρήγορα και πονάνε
  • Λοξές γλωσσοειδείς ρήξεις (Parrot Beak ρήξεις, ή ρήξεις δίκην ράμφους παπαγάλου)
  • Ρήξεις δίκην "λαβής κάδου" (Bucket-Handle ρήξεις)
Σε αυτές τις περιπτώσεις, πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά το ενδεχόμενο γρήγορης παρέμβασης με αρθροσκόπηση και αντιμετώπιση αυτών των βλαβών (μηνισκεκτομή και μηνισκοσυρραφή).
Ενδείξεις αρθροσκοπικής αντιμετώπισης

8. Γιατί πρέπει να αφαιρεθεί το τμήμα του μηνίσκου που έχει σπάσει;
Το τμήμα αυτό δε λειτουργεί πια και πρακτικά χάνει την ικανότητά του ως «αμορτισέρ», να απορραφά δηλαδή τους κραδασμούς. Επιπλέον, το σκισμένο τμήμα του μηνίσκου τρίβεται ανώμαλα στην ευαίσθητη χόνδρινη επιφάνεια του γόνατος, καταστρέφοντας το χόνδρο και προκαλώντας πρώιμη αρθρίτιδα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το σπασμένο τμήμα μπορεί να αναδιπλωθεί στην άρθρωση, προκαλώντας επιπλέον πόνο και φθορά στον αρθρικό χόνδρο (επόμενη εικόνα).

 

                                                        Αναδίπλωση τμήματος μηνίσκου

 

9. Πώς γίνεται η αρθροσκόπηση;
Είναι επέμβαση που γίνεται μέσα από 2 τομές 3 χιλιοστών στο πλάγιο εμπρός τμήμα του γόνατος. Διαρκεί περίπου μισή ώρα και ο ασθενής μας είναι ικανός να επιστρέψει στο σπίτι του περπατώντας την ίδια κιόλας ημέρα. Συνήθως μέσα σε 7-10 ημέρες έχει επιστρέψει πλήρως στις δραστηριότητές του. Οι επιπλοκές είναι σχεδόν μηδενικές.  Εξυπακούεται ότι η επέμβαση πρέπει να γίνεται από Ορθοπαιδικό χειρουργό κατάλληλα εκπαιδευμένο και έμπειρο στην αρθροσκοπική χειρουργική του γόνατος. (Διαβάστε επίσης το άρθρο "αρθροσκόπηση γόνατος", πατώντας εδώ.)

 

Αρθροσκοπικές εικόνες του μηνίσκου

 

10. Αφαιρείται ολόκληρος ο μηνίσκος;
Αφαιρείται μόνο το κομμάτι του μηνίσκου που έχει υποστεί ρήξη, με κατάλληλη διαμόρφωση του εναπομείναντος τμήματος (προηγούμενη εικόνα, δεξιά). Γίνεται κάθε προσπάθεια, ώστε να αφαιρεθεί όσο το δυνατόν μικρότερο κομμάτι μηνίσκου. Ισχύει ο κανόνας "τόσο όσο χρειάζεται, αλλά όσο το δυνατόν λιγότερο" ("as much as necessary, but as little as possible", Surgery of the meniscus, Hulet et al).

 

Ο Δρ. Βασίλειος Κ. Φωτόπουλος ασχολείται ενεργά στο χώρο της αρθροσκοπικής χειρουργικής τα τελευταία 18 έτη. Έχει μετεκπαιδευτεί σε αναγνωρισμένα κέντρα του εξωτερικού, ενώ το διάστημα 2007-2010 ήταν οργανωτής και επικεφαλής του αρθροσκοπικού τμήματος της Ορθοπαιδικής-Τραυματιολογικής κλινικής St.Katharinen στην Κολωνία, διενεργώντας πληθώρα αρθροσκοπικών επεμβάσεων. Από το 2004 είναι ιδρυτικό μέλος της Ελληνικής Αρθροσκοπικής Εταιρείας και από το 2007 τακτικό μέλος της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Αρθροσκοπικής Χειρουργικής Γόνατος και Αθλητικών Κακώσεων (ESSKA).