Ρήξη καταφυτικού τένοντα δικεφάλου

Εισαγωγή

Οι ρήξεις της περιφερικής μοίρας του δικέφαλου βραχιονίου μυός είναι σχετικά σπάνιες κακώσεις και συνιστούν μόλις το 3% της παθολογίας αυτού. Σε πρόσφατη δημογραφική μελέτη η συχνότητα υπολογίστηκε σε 2-3 ανά 100.000 ασθενείς, με το επικρατούν άκρο να εμπλέκεται στο 86% των περιπτώσεων και με τους καπνιστές να έχουν 7,5 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα για ρήξη. Η κάκωση είναι συνήθως αποτέλεσμα δύναμης υπερέκτασης του αγκώνα, όταν αυτός βρίσκεται σε κάμψη και στην πλειονότητα συμβαίνει σε μεσήλικες χειρώνακτες άνδρες 50-60 ετών. Εάν η βλάβη αντιμετωπιστεί συντηρητικά, οδηγεί σε απώλεια της δύναμης υπτιασμού κατά 30-40% ενώ υπάρχει και απώλεια της δύναμης κάμψης του αγκώνα κατά 20-30%.


Ανατομία
Ο δικέφαλος βραχιόνιος μυς εκφύεται από 2 σημεία στον ώμο (εκεί οφείλεται η ονομασία «δικέφαλος»= δύο κεφαλές) και καταφύεται με έναν τένοντα στον αγκώνα και συγκεκριμένα στο κερκιδικό όγκωμα του οστού της κερκίδας. Στο άρθρο αυτό αναλύεται η ρήξη του περιφερικού τένοντα του δικεφάλου στον αγκώνα.

                                                            Ανατομικά στοιχεία του δικεφάλου βραχιονίου μυός

Ιστορικό
Ο ασθενής, συνήθως άνδρας 50-60 ετών, αναφέρει ιστορικό ξαφνικού άλγους στην πρόσθια επιφάνεια της άρθρωσης του αγκώνα μετά από απότομη άρση βάρους. Μπορεί να συμβεί και σε νεότερους ασθενείς, ειδικά σε αθλητές body-building.

 

                                                      Ρήξη της καταφυτικής μοίρας του δικεφάλου βραχιονίου

Επιβαρυντικοί παράγοντες
Κάπνισμα: Λόγω της επίδρασης που έχει στα μικρά αγγεία των τενόντων οδηγεί σε πρώιμη εκφύλιση του τένοντα, καθιστώντας τον πιο αδύνατο και ευάλωτο σε τραυματισμούς.
Χρήση κορτικοστεροειδών συστηματικά ή τοπικά.
Υπερβολική άσκηση σε συνδυασμό με λήψη σκευασμάτων που οδηγούν σε υπερτροφικό και πολύ ισχυρό μυ, που δε συνοδεύεται από αντίστοιχη υπερτροφία του τένοντα.

Κλινική εικόνα
• Επώδυνο «κλικ» την ώρα της ρήξης
Εκχύμωση (μελάνιασμα) στην προσθία επιφάνεια του αγκώνα
Περιορισμός της κίνησης της άρθρωσης λόγω πόνου και λόγω της αίσθησης ότι «κάτι έχει συμβεί στον αγκώνα».
Ελάττωση της δύναμης κάμψης και υπτιασμού του αγκώνα (εμφανίζεται συνήθως 7-10 ημέρες μετά τον τραυματισμό)
• Εμφάνιση προεξοχής στο πάνω μέρος του μπράτσου σαν «μπαλάκι» από τη συρρίκνωση του δικεφάλου μυός (σημείο του Ποπάυ) και ένα κενό από κάτω, ακριβώς μέσα στον αγκώνα, από την απουσία του τένοντα, που τραβήχτηκε προς τα πάνω.

 

      Χαρακτηριστική εκχύμωση και σημείο του Ποπάυ   

Διάγνωση
Είναι συνήθως εύκολη, από το ιστορικό, την κλινική εικόνα και τα κλινικά τεστ (Hook test, επόμενη εικόνα).

 

                                                Hook test
                                                             A. Φυσιολογικός τένοντας δικεφάλου     Β. Ρήξη καταφυτικού τένοντα δικεφάλου



Απεικονιστικός έλεγχος
Η μαγνητική τομογραφία είναι η συνιστώμενη απεικόνιση για την επιβεβαίωση της διάγνωσης, αν τα ευρήματα από τη κλινική εξέταση δεν είναι σαφή. Ο υπέρηχος αποτελεί μια εξίσου αξιόπιστη διαγνωστική μέθοδο.
Οι απλές ακτινογραφίες είναι συνήθως φυσιολογικές και δε βοηθούν στη διάγνωση. Βοηθούν όμως στη μετεγχειρητική απεικόνιση.

                                            Η μαγνητική τομογραφία στη ρήξη του τένοντα


Θεραπεία
ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΑΓΩΓΗ
Η συντηρητική αντιμετώπιση δεν έχει θέση στην πλήρη ρήξη του τένοντα παρά μόνο στις ακόλουθες περιπτώσεις:
• Σε ασθενείς μεγάλης ηλικίας δίχως ιδιαίτερες απαιτήσεις από το άκρο,
• Σε ασθενείς με σοβαρά προβλήματα υγείας, τα οποία δεν επιτρέπουν τη χειρουργική επέμβαση.

Στις μερικές ρήξεις του τένοντα (όπου το ποσοστό δεν ξεπερνά το 50% του τένοντα) συνήθως αρκεί η συντηρητική αντιμετώπιση με χρήση του λειτουργικού κηδεμόνα για 4-6 εβδομάδες.
                                                                    
ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ
Η χειρουργική αντιμετώπιση είναι ο μόνος τρόπος για να επανέλθει το άνω άκρο σε πλήρη λειτουργική αποκατάσταση με φυσιολογική κάμψη και υπτιασμό του αντιβραχίου.
Η διάρκεια της επέμβασης κυμαίνεται μεταξύ 45-60 λεπτών.
Η βασική ιδέα είναι η επανακαθήλωση του τένοντα του δικεφάλου στην ανατομική του θέση, δηλαδή στο κερκιδικό όγκωμα. Αυτό γίνεται είτε με 2 οστικές άγκυρες, είτε με ενταφιασμό του τένοντα με τη βοήθεια μεταλλικού κομβίου (EndoButton). Με την τελευταία τεχνική η καθήλωση είναι πολύ ισχυρή και επιτρέπει την πρώιμη παθητική (όχι ενεργητική!) κίνηση του αγκώνα. Ο Δρ Β.Κ.Φωτόπουλος εφαρμόζει την τελευταία 5ετία σχεδόν αποκλειστικά αυτή την τεχνική, με άριστα τελικά αποτελέσματα.

 

Τεχνική καθήλωσης με EndoButtonΜετεγχειρητική ακτινολογική εικόνα

Μετεγχειρητικά, για μια εβδομάδα εφαρμόζεται γύψινος νάρθηκας, ο οποίος στη συνέχεια αντικαθίσταται με λειτουργικό νάρθηκα αγκώνα, που επιτρέπει τη σταδιακά αυξανόμενη παθητική κίνηση του αγκώνα. Διατηρείται 5-6 εβδομάδες και εν συνεχεία επιτρέπεται η σταδιακά υποβοηθούμενη ενεργητική κάμψη του αγκώνα. Συνήθως στους 3 μήνες μετεγχειρητικά έχει επανέλθει η πλήρης λειτουργικότητα του άνω άκρου, με εξαίρεση βέβαια την άρση μεγάλου βάρους, η οποία επιτρέπεται μετά την πάροδο 9 μηνών.

Συμπερασματικά, αν και σπάνια, η ρήξη της καταφυτικής μοίρας του δικεφάλου βραχιονίου μυός αποτελεί ένα σοβαρό τραυματισμό, που αν αφεθεί χωρίς θεραπεία, οδηγεί σε λειτουργική έκπτωση του άνω άκρου. Η χειρουργική αντιμετώπιση συνίσταται στην επανακαθήλωση του τένοντα στην ανατομική του θέση, εξασφαλίζοντας έτσι την πλήρη λειτουργική επάνοδο του σκέλους.