Ρήξη επιγονατιδικού τένοντα

Ο επιγονατιδικός τένοντας συνδέει την επιγονατίδα με την κνήμη στην πρόσθια πλευρά του γόνατος και αποτελεί έναν σημαντικότατο κρίκο στην αλυσίδα του εκτατικού μηχανισμού του γόνατος. Αν και η φλεγμονή του επιγονατιδικού τένοντα (τενοντίτιδα ή τενοντοπάθεια) είναι σχετικά συχνή πάθηση στους αθλητές, η ρήξη του τένοντα είναι σπάνια, αλλά πολύ σοβαρή κατάσταση που απαιτεί επιμελή χειρουργική αντιμετώπιση και πολύμηνη αποθεραπεία. 

 

                                                                      Ανατομικά στοιχεία του γόνατος


Η ρήξη του επιγονατιδικού τένοντα ισοδυναμεί με το εγκάρσιο κάταγμα της επιγονατίδας, καθώς και τη ρήξη του τένοντα του τετρακεφάλου. Και οι τρεις αυτοί τραυματισμοί οδηγούν σε αδυναμία έκτασης του γόνατος και ισοδυναμούν με αδυναμία βάδισης. 

 

                                 Διακοπή του εκτατικού μηχανισμού του γόνατος


Περιγραφή
Η ρήξη του τένοντα μπορεί να είναι μερική ή πλήρης
Μερική ρήξη: στην περίπτωση αυτή ένα μέρος των ινών του τένοντα έχει διαρραγεί, αλλά υπάρχει ακόμα σημαντικό ποσοστό του τένοντα που είναι ανέπαφο. Έτσι, ο εκτατικός μηχανισμός διατηρείται και, έστω και επώδυνα, ο ασθενής είναι ικανός να βαδίσει και να εκτείνει το γόνατό του.
Πλήρης ρήξη: ο τένοντας έχει διαρραγεί στο σύνολό του, με αποτέλεσμα τη διακοπή της συνέχειάς του μεταξύ επιγονατίδας και κνήμης (κνημιαίου κυρτώματος) και αδυναμία έκτασης του γόνατος.

Επιδημιολογία
Στις Η.Π.Α. υπολογίζεται ότι το ποσοστό ρήξης του επιγονατιδικού τένοντα ανέρχεται στο 0,5% του πληθυσμού ετησίως. Οι άνδρες υπερτερούν των γυναικών και υπάρχει αυξημένη συχνότητα σε ασθενείς 20-30 και 30-40 ετών.

Παράγοντες κινδύνου
Συστηματική νόσος:

  • Παθήσεις του κολλαγόνου
  • Ρευματοειδής αρθρίτιδα
  • Ερυθυματώδης λύκος
  • Χρόνια νεφρική ανεπάρκεια
  • Σακχαρώδης διαβήτης

Τοπικοί παράγοντες:

  • Χρόνια τενοντοπάθεια επιγονατιδικού τένοντα
  • Προηγηθείσες επεμβάσεις στο γόνατο (πλαστική προσθίου χιαστού με επιγονατιδικό μόσχευμα, ολική αρθροπλαστική γόνατος)
  • Τοπική έγχυση κορτιζόνης

Μηχανισμός κάκωσης
Η ρήξη του τένοντα συμβαίνει πάντα κατά την απότομη σύσπαση του τετρακεφάλου, κατά την απότομη έκταση του γόνατος. Αυτό συνήθως γίνεται κατά τη διάρκεια ενός άλματος, αλλά μπορεί να συμβεί και κατά την προσπάθεια αποφυγής μιας πτώσης.

Κλινική εικόνα-Συμπτώματα
Κατά τη στιγμή του τραυματισμού ο ασθενής νιώθει ένα απότομο «τίναγμα» στην πρόσθια επιφάνεια του γόνατος, το οποίο συνοδεύεται από έντονο πόνο και αδυναμία έκτασης του γόνατος.
Στην κλινική εξέταση, το γόνατο εμφανίζεται διογκωμένο (πρησμένο), με έντονη ευαισθησία στην πρόσθια επιφάνειά του και με αδυναμία του ασθενούς να βαδίσει ή να τεντώσει το γόνατό του. Υπάρχει ψηλαφητό χάσμα κάτω από την επιγονατίδα, η οποία βρίσκεται σε υψηλότερη θέση από το φυσιολογικό, λόγω της έλξης της από τον τετρακέφαλο.

Απεικονιστικές εξετάσεις
Η απλή ακτινογραφία είναι απαραίτητη για τον αποκλεισμό, ή τον εντοπισμό κατάγματος της επιγονατίδας, ή απόσπασης της κατάφυσης του τένοντα στο κνημιαίο κύρτωμα. Στην απλή ακτινογραφία ανευρίσκεται πάντα η υψηλότερη του φυσιολογικού θέση της επιγονατίδας (επόμενη εικόνα). Η μαγνητική τομογραφία επιβεβαιώνει την κλινική διάγνωση και βοηθά στην ανεύρεση συνοδών κακώσεων.

 

                               Ακτινογραφία και MRI σε ρήξη του τένοντα


Αντιμετώπιση
Α. Συντηρητική
Μόνο οι πολύ μικρές μερικές ρήξεις (έως 20-30%) του συνόλου του τένοντα αντιμετωπίζονται συντηρητικά. Αυτό γίνεται με:
-ακινητοποίηση με ειδικό κηδεμόνα και το γόνατο σε έκταση για 3-6 εβδομάδες
-φυσικοθεραπεία και προοδευτική ενδυνάμωση
-έγχυση αυξητικών παραγόντων (PRP), αν και τελευταία η βοήθειά τους αμφισβητείται έντονα.
Β. Χειρουργική
Η αντιμετώπιση της ρήξης του επιγονατιδικού τένοντα είναι κατεξοχήν χειρουργική. Γίνεται πάντα με ανοικτή προσπέλαση και επανακαθήλωση του τένοντα στην επιγονατίδα (συνήθως) ή στο κνημιαίο κύρτωμα (αν έχει αποκολληθεί από εκεί-σπανιότερα) με διοστικά ισχυρά μη απορροφήσιμα ράμματα. Πολύ συχνά απαιτείται η ενίσχυση του τένοντα με μεταλλικό σύρμα, το οποίο μετά από 3-6 μήνες αφαιρείται.

 

                                                Χειρουργική αντιμετώπιση ρήξης επιγονατιδικού τένοντα

Εκτός από την επανακαθήλωση του τένοντα, μπορεί να απαιτηθεί η ανακατασκευή του, σε περιπτώσεις έντονης εκφύλισης και καταστροφής των ινών του. Αυτό γίνεται κυρίως με χρήση αυτόλογων μοσχευμάτων (τενόντιων μοσχευμάτων που λαμβάνονται από τον ίδιο τον ασθενή), όπως του ημιτενοντώδους τένοντα, ή αλλομοσχευμάτων (μοσχευμάτων που προέρχονται από πτωματικούς δότες).

Η αποθεραπεία είναι μακρά, με χρήση ειδικού λειτουργικού κηδεμόνα και προοδευτική κινητοποίηση του γόνατος, ενδυνάμωση του εκτατικού μηχανισμού και προσοχή στους τραυματισμούς. Η επιστροφή σε αθλητική δραστηριότητα υπολογίζεται σε 9-12 μήνες μετά την επέμβαση.

Συμπερασματικά, η ρήξη του επιγονατιδικού τένοντα αποτελεί έναν πολύ σοβαρό τραυματισμό για τη λειτουργία του γόνατος. Απαιτεί επιμελή χειρουργική αντιμετώπιση και μακρά περίοδο σωστά κατευθυνόμενης αποθεραπείας, με άριστο τελικό αποτέλεσμα.