Οσφυϊκή δισκοπάθεια

Μια από τις συχνότερες αιτίες πόνου στη μέση είναι η δισκοπάθεια, η φθορά, δηλαδή του μεσοσπονδυλίου δίσκου και η πρόκληση ενοχλήσεων από τη μέση και το πόδι. Εμφανίζεται σε μεγάλη συχνότητα με την αύξηση της ηλικίας και μπορεί να προσβάλλει ακόμα και νέους 20 ετών. 

Τι είναι ο μεσοσπονδύλιος δίσκος;
Ο μεσοσπονδύλιος δίσκος είναι μια μαλακή ινοχόνδρινη δομή, που παρεμβάλλεται ανάμεσα στα οστά της σπονδυλικής στήλης, τους σπονδύλους, βοηθώντας κυρίως στην απορρόφηση κραδασμών, καθώς και επιτρέποντας κινήσεις κάμψης, έκτασης, στροφής και πλαγίων κινήσεων της μέσης. Περιβάλλεται από ένα σύστημα εξωτερικών δακτυλίων, ενώ στο εσωτερικό του περιέχει τον πηκτοειδή πυρήνα, μια δομή σαν gel, με κύριο συστατικό το νερό. Λαμβάνει το όνομά του από τους γειτονικούς σπονδύλους, π.χ. ο δίσκος Ο4/Ο5 είναι ανάμεσα στον 4ο και 5ο οσφυϊκό σπόνδυλο.

Πώς φθείρεται ο μεσοσπονδύλιος δίσκος;
Με την πάροδο του χρόνου ο δίσκος χάνει μέρος του νερού του και αφυδατώνεται. Έτσι, χάνει την ελαστικότητά του και το ύψος του. Ταυτόχρονα, οι δακτύλιοι, που αποτελούν το περίβλημά του, εμφανίζουν μικρορήξεις (σκισίματα) και σταδιακά το εσωτερικό του δίσκου πιέζει και βγαίνει προς τα πίσω, δημιουργώντας μια κήλη, που μπορεί να πιέζει το νωτιαίο μυελό και τα νεύρα. Αυτό μπορεί να συμβεί είτε σταδιακά, με την καταπόνηση της μέσης, είτε μετά από μία απότομη κίνηση (κατά το σήκωμα βάρους).

Τι είναι η οσφυϊκή δισκοκήλη (δισκοπάθεια); Δημιουργία κήλης μεσοσπονδυλίου δίσκου
Η οσφυϊκή δισκοκήλη είναι μία πάθηση κατά την οποία ο εκφυλισμένος μεσοσπονδύλιος δίσκος προκαλεί πίεση στο νωτιαίο μυελό και στα νεύρα που εκπορεύονται από αυτόν, με συνέπεια την εμφάνιση πόνου, αδυναμίας και μουδιάσματος στο πόδι. Συμβαίνει εξίσου συχνά στην αυχενική μοίρα, αλλά πολύ σπάνια στην σχετικώς άκαμπτη θωρακική μοίρα.

Πώς εμφανίζεται;
Στα αρχικά στάδια μπορεί να υπάρχει πόνος γύρω από τη μέση, συνήθως από τη μία πλευρά, ο οποίος, παρά τη χορήγηση αναλγητικών και παρά τη σχετική ύφεση, δείχνει να επιμένει μερικές εβδομάδες. Επίσης, υποτροπιάζει με σχετική ευκολία, δηλαδή μετά από ελάχιστη καταπόνηση, ή έκθεση σε ψυχρό περιβάλλον. Αργότερα, αρχίζει η συμπτωματολογία από το πόδι, κυρίως με τη μορφή πόνου (ριζοπάθεια) και λιγότερο συχνά ως μούδιασμα ή αδυναμία. Η αντανάκλαση του πόνου συνήθως είναι στην έξω ή στην πίσω πλευρά του μηριαίου και κατεβαίνει προς τη γάμπα, το μεγάλο δάκτυλο, ή τα μικρότερα δάκτυλα του ποδιού. Σε άλλες περιπτώσεις η συμπτωματολογία είναι πιο θορυβώδης, με απευθείας έναρξη του καυστικού πόνου στο πόδι, χωρίς προηγούμενη ενόχληση στη μέση. Πολύ συχνά ο ασθενής, λόγω του πόνου, γέρνει προς το πλάι, είτε στην πάσχουσα, είτε προς την υγιή πλευρά, προσπαθώντας με αυτόν τον τρόπο να μειώσει το επίπεδο του πόνου. Η στάση αυτή λέγεται «ανταλγική σκολίωση». Υπάρχει επίσης περίπτωση εμφάνισης αδυναμίας στο πόδι, με δυσχέρεια στη βάδιση. Άλλοτε εμφανίζεται μούδιασμα στα γεννητικά όργανα. Σε σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστεί ως ιππουριδική συνδρομή, κατά την οποία πιέζονται περισσότερα νεύρα από ένα μεγάλο κομμάτι δίσκου. Κλινικά, η ιππουριδική συνδρομή εμφανίζεται με αδυναμία και στα δύο πόδια, αναισθησία στην περιγεννητική περιοχή τύπου σέλας και προβλήματα στην ούρηση, την αφόδευση και τη σεξουαλική λειτουργία. Συγκεκριμένα, μπορεί να εμφανιστεί αιφνίδια απώλεια ούρων και κοπράνων, ή κατακράτηση ούρων. Η ιππουριδική συνδρομή είναι η μοναδική, ίσως, απόλυτη ένδειξη επείγουσας χειρουργικής επέμβασης για την αφαίρεση της κήλης, την αποσυμπίεση των νεύρων και την επάνοδο του φυσιολογικού ελέγχου της ουροδόχου κύστης και του ορθού.

Πώς εξελίσσεται η κήλη μεσοσπονδυλίου δίσκου;
Ο οργανισμός αναγνωρίζει την παρουσία κήλης μεσοσπονδυλίου δίσκου και προσπαθεί να την αντιμετωπίσει. Η φυσική εξέλιξη της κήλης είναι η σταδιακή απορρόφησή της, πράγμα που οδηγεί στην ύφεση των συμπτωμάτων. Το χρονικό διάστημα που απαιτείται μπορεί να φτάσει τους 18 μήνες. Συνήθως όμως η κλινική εικόνα βελτιώνεται πολύ νωρίτερα, περίπου στους 3 μήνες. Αυτό βέβαια, είναι πολύ θεωρητικό, διότι ο δίσκος, από τον οποίο προκλήθηκε η κήλη, είναι ήδη εκφυλισμένος, με συνέπεια την υποτροπή της κήλης με την έξοδο νέου δισκικού υλικού και την επανεμφάνιση των συμπτωμάτων.

Σε ποιον ιατρό απευθυνόμαστε;
Με την οσφυϊκή δισκοπάθεια ασχολείται τόσο ο Ορθοπαιδικός, όσο και ο Νευροχειρουργός, με την προϋπόθεση ότι διαθέτει τις γνώσεις και την εμπειρία να διαγνώσει και να αντιμετωπίσει τη δισκοπάθεια

Πώς γίνεται η διάγνωση της κήλης μεσοσπονδυλίου δίσκου;
Όλα ξεκινούν με τη λήψη καλού ιστορικού από τον ιατρό. Η καλή κλινική εξέταση είναι συνήθως αρκετή για να μας οδηγήσει με ασφάλεια, όχι μόνο στη διάγνωση της κήλης, αλλά και στο ακριβές επίπεδο του δίσκου που πάσχει. Η αντανάκλαση του πόνου στο πόδι, η αισθητικότητα, η μυϊκή ισχύς, τα τενόντια αντανακλαστικά (επιγονατιδικό, Κήλη δίσκου στη μαγνητική τομογραφίααχίλλειο, κλώνος) και ειδικά ευρήματα από την κλινική εξέταση οδηγούν τον κλινικό ιατρό με ασφάλεια στη διάγνωση. Ακολουθεί περαιτέρω έλεγχος με μαγνητική τομογραφία οσφυϊκής μοίρας (διπλανή εικόνα), που θα επιβεβαιώσει την κλινική εξέταση, αλλά επιπροσθέτως θα βοηθήσει στην ορθή λήψη απόφασης για την επιλογή θεραπείας (κριτήρια για συντηρητική ή χειρουργική). Επί αδυναμίας διενέργειας μαγνητικής τομογραφίας, γίνεται εναλλακτικά αξονική τομογραφία. Σε σπανιότερες περιπτώσεις μπορεί να βοηθήσει η απλή ακτινογραφία οσφυϊκής μοίρας, ή το ηλεκτρομυογράφημα.

Πως αντιμετωπίζεται η οσφυϊκή δισκοπάθεια;
Σε ποσοστό που φθάνει το 90-95%, η δισκοπάθεια αντιμετωπίζεται συντηρητικά. Με τον όρο αυτό δεν εννοούμε «παθητικά». Η φαρμακευτική αγωγή (αντιφλεγμονώδη/αναλγητικά φάρμακα, ενίοτε και κορτιζόνη) χορηγείται για ένα σχετικώς βραχύ διάστημα 7-10 ημερών. Ταυτοχρόνως χρειάζεται ανάπαυση στο κρεβάτι με τα γόνατα ελαφρώς λυγισμένα για 3-4 ημέρες. Όταν περάσει η οξεία φάση, συνήθως βοηθάει η φυσικοθεραπευτική αγωγή. Έχουν αναπτυχθεί αρκετές μέθοδοι φυσικοθεραπείας, με αρκετά καλά αποτελέσματα, από τις οποίες πολύ αποδεκτή και αποδοτική είναι η μέθοδος McKenzie. Στις περιπτώσεις που ο πόνος επιμένει, χρησιμοποιούνται ειδικά φάρμακα που παρεμβαίνουν στον νευροπαθητικό πόνο, μειώνοντας τα επίπεδά του.
Στη συντηρητική, επίσης, αγωγή συνιστάται απώλεια βάρους (εάν χρειάζεται) και τροποποίηση δραστηριοτήτων, με αποφυγή άρσης βάρους, στροφικών κινήσεων και έντονης κάμψης της μέσης, ορθοστασίας για μεγάλα διαστήματα και γενικότερα αποφυγή καταπόνησης της μέσης. Απαιτείται, επίσης, φυσική δραστηριότητα με γυμναστική άσκηση που περιλαμβάνει ενδυνάμωση κοιλιακών και ραχιαίων μυών. Καλό είναι να αποφεύγεται η πολύωρη παραμονή σε κάθισμα, όπως π.χ. στο γραφείο, ή στην οδήγηση.
Η χειρουργική αντιμετώπιση συνιστάται:
-επί υποτροπιαζόντων επεισοδίων, που καθηλώνουν τον ασθενή και επηρεάζουν την καθημερινότητά του
-επί επίμονης αδυναμίας και μουδιάσματος στο πόδι για μήνες
-επί ελεύθερου δισκικού υλικού στο σπονδυλικό σωλήνα
-επί συμπτωματολογίας ιππουριδικής συνδρομής (απώλεια ελέγχου ουροδόχου κύστεως και ορθού, όπως αναφέρθηκε, περίπτωση κατά την οποία απαιτείται επείγουσα χειρουργική αποσυμπίεση του σπονδυλικού σωλήνα)

Πώς γίνεται η χειρουργική επέμβαση;
Η επέμβαση λέγεται «μικροδισκεκτομή» και διενεργείται με γενική αναισθησία, μέσω μιας μικρής τομής 3-4 εκατοστών. Με τη χρήση του χειρουργικού μικροσκοπίου ανευρίσκετα το κομμάτι της κήλης δίσκου, το οποίο αφαιρείται. Από τον εκφυλισμένο δίσκο, αφαιρούνται επίσης τεμαχίδια που είναι υπεύθυνα για περιπτώσεις υποτροπής της δισκοπάθειας. Κατά τη χειρουργική επέμβαση αντιμετωπίζεται μόνον ο δίσκος που προκαλεί τα συμπτώματα και όχι άλλοι γειτονικοί, πιθανά, εκφυλισμένοι δίσκοι.

Η οσφυϊκή δισκοπάθεια (όπως και η αυχενική) αποτελεί μια πολύ συχνή πάθηση με κόστος τόσο ατομικό, όσο και κοινωνικό. Το 90-95% των περιπτώσεων θα έχει ένα πολύ καλό λειτουργικό αποτέλεσμα με τη συντηρητική αντιμετώπιση και την τροποποίηση επιβαρυντικών δραστηριοτήτων.