Κατάγματα μετακαρπίων

Τα κατάγματα μετακαρπίων αποτελούν ένα συχνό τύπο τραυματισμού του χεριού και σε συνδυασμό με τα κατάγματα των δακτύλων φθάνουν το 10% όλων των καταγμάτων του σώματος. Συνήθως συμβαίνουν σε κακώσεις στον αθλητισμό, Τα μετακάρπια και τα ανατομικά τους μέρησε τροχαία ατυχήματα, ή μετά από χτυπήματα σε σκληρές επιφάνειες (π.χ σε γροθιές).
Τα μετακάρπια είναι πέντε μακρά οστά που ενώνουν τον καρπό με τα δάκτυλα. Κάθε μετακάρπιο ανατομικά εμφανίζει τα εξής μέρη: τη βάση, τη διάφυση, τον αυχένα και την κεφαλή (διπλανή εικόνα). Η βάση αρθρώνεται με το αντίστοιχο οστούν του καρπού, η διάφυση βρίσκεται στη μέση του οστού και η κεφαλή αρθρώνεται με τη βάση του αντίστοιχου δακτύλου.
Στις περισσότερες περιπτώσεις το κάταγμα συμβαίνει στο 5ο ή στο 1ο (αντίχειρας) μετακάρπιο. Ο συνηθέστερος μηχανισμός κάκωσης είναι η άμεση πλήξη (γροθιά) του χεριού σε σκληρή επιφάνεια. Για αυτό το λόγο, το κάταγμα του 5ου μετακαρπίου είναι γνωστό ως κάταγμα του μποξέρ (για την ακρίβεια, του ερασιτέχνη μποξέρ, ο οποίος λανθασμένα χτυπάει με το πλάι του χεριού του, σε αντίθεση με τον επαγγελματία, ο οποίος σπάζει το 3ο μετακάρπιο). Πολλαπλά κατάγματα μετακαρπίων (βέλος)Λιγότερο συχνά, ο μηχανισμός κάκωσης μπορεί να είναι τραυματισμός υψηλής ενέργειας (πχ τροχαίο). Στις περιπτώσεις αυτές παρατηρούνται κατάγματα σε δύο ή περισσότερα μετακάρπια, καθώς και πιο συντριπτικά κατάγματα (αριστερή εικόνα).

Διάγνωση
Κλινικά, το κάταγμα μετακαρπίου εμφανίζεται με έντονο οίδημα (πρήξιμο) στη ραχιαία επιφάνεια του χεριού, άλγος και δυσχέρεια στην κίνηση του αντίστοιχου δακτύλου και έντονο πόνο κατά την ψηλάφηση. Η διάγνωση επιβεβαιώνεται με απλές ακτινογραφίες.

Αντιμετώπιση
"Όσο συχνότερα αντιμετωπίζονται ως απλοί τραυματισμοί, τόσο σοβαρότερες είναι οι επιπλοκές τους". Αυτό δήλωσε ο Lipscomb το 1963, ενώ οι Sir Watson Jones και Sir John Charnley θεωρούσαν ότι η αντιμετώπιση αυτών των τραυματισμών είναι εξίσου σημαντική με σοβαρά κατάγματα μηριαίου. Από τις δηλώσεις των ιερών αυτών τεράτων της Ορθοπαιδικής, καθίσταται σαφές ότι η αντιμετώπιση των καταγμάτων των μετακαρπίων πρέπει να γίνεται με ιδιαίτερη προσοχή, προς αποφυγή επιπλοκών. 
Τα απολύτως απαρεκτόπιστα κατάγματα μετακαρπίων αντιμετωπίζονται συντηρητικά, συνήθως με νάρθηκα ακινητοποίησης για ένα μήνα, ακολουθούμενο από πρώιμη κινητοποίηση, προς αποφυγή δυσάρεστων δυσκαμψιών. Λόγω της θέσης των μετακαρπίων, ακόμα και μικρές παρεκτοπίσεις μπορεί να οδηγήσουν σε βράχυνση, ή στροφική παραμόρφωση των δακτύλων, μη συμβατή με τη σύγχρονη Ορθοπαιδική. Οι στροφικές αυτές παραμορφώσεις οδηγούν σε δυσχέρεια κατά

Μη αποδεκτή στροφική παραμόρφωση παράμεσου δακτύλουτο κλείσιμο της παλάμης (διπλανή εικόνα) και δυσκολία στη σύλληψη αντικειμένων, πέρα από το αισθητικά άσχημο αποτέλεσμα των στραβών δακτύλων. Επομένως, η συντηρητική αντιμετώπιση περιορίζεται μόνο στα εντελώς απαρεκτόπιστα ρωγμώδη κατάγματα, στα οποία, μετά από ναρθηκοποίηση τριών εβδομάδων, ενθαρρύνουμε την ελεγχόμενη κίνηση, προς αποφυγή ανεπιθύμητων δυσκαμψιών. Ιδιαίτερη περίπτωση αποτελούν τα ενδοαρθρικά κατάγματα της βάσης του 1ου μετακαρπίου (βάση του αντίχειρα, κάταγμα "Bennet" και "Rolando"), τα εξωαρθρικά του 1ου μετακαρπίου (Winterstein) καθώς και τα ενδοαρθρικά του 5ου μετακαρπίου (βάση μικρού δακτύλου, κάταγμα "baby Rolando"). Αυτά είναι εξ´ορισμού παρεκτοπισμένα, ασταθή κατάγματα και πρέπει να αντιμετωπίζονται πάντα χειρουργικά με κλειστή ή ανοικτή ανάταξη και οστεοσύνθεση με βελόνες ή πλάκες.
Τα παρεκτοπισμένα κατάγματα διάφυσης μετακαρπίων πρέπει να αντιμετωπίζονται με ανοικτή ανάταξη και οστεοσύνθεση με βίδες, ή συνδυασμό πλάκας με βίδες. Η συντηρητική αντιμετώπιση αυτών των καταγμάτων θα οδηγήσει σε λειτουργική αδυναμία του χεριού, για το λόγο αυτό η ανοικτή ανάταξη και η οστεοσύνθεση θα πρέπει να είναι ακριβής και απολύτως σωστή. Έτσι, εκτός από την ανατομική ανάταξη θα εξασφαλιστεί και η πρώιμη κινητοποίηση του χεριού,

Ποικιλία σύγχρονων υλικών οστεοσύνθεσης αποφεύγοντας δυσκαμψίες και λειτουργικά προβλήματα. Σήμερα έχουμε στη θεραπευτική μας φαρέτρα σύγχρονα υλικά οστεοσύνθεσης, όπως μεγάλη ποικιλία από κατάλληλες πλάκες πολύ μικρής επιφανείας και βίδες μικρού διαμετρήματος από 1,2 έως 2,3 χιλιοστών (διπλανή εικόνα), με τα οποία ανασυνθέτουμε ακόμα και τα πιο συντριπτικά κατάγματα. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων τα υλικά αυτά δε χρειάζεται να αφαιρεθούν ποτέ.
Το κάταγμα του ερασιτέχνη μποξέρ (αριστερή εικόνα) συμβαίνει στον αυχένα του 5ου μετακαρπίου και αποτελεί μια ιδιαίτερη περίπτωση, γιατί είναι από τα κατάγματα που μπορούν να αντιμετωπιστούν συντηρητικά, ακόμα και με γωνίωση (όχι στροφή!) της τάξης των 30 μοιρών. Μηχανισμός πρόκλησης κατάγματος του ερασιτέχνη μποξέρ (5ο μετακάρπιο)Εάν η παρεκτόπιση είναι μεγαλύτερη, ή εάν ο ασθενής επιθυμεί γρήγορη κινητοποίηση, η χρήση των εύκαμπτων ενδομυελικών ήλων αποτελεί την πιο σύγχρονη και αποτελεσματική τεχνική. Η μέθοδος αυτή είναι ιδιαίτερα οικεία και αγαπητή στο γράφοντα, ο οποίος την έχει χρησιμοποιήσει σε μεγάλη σειρά ασθενείς με άριστο τελικό αποτέλεσμα. Συγκεκριμένα, με ειδικό χειρισμό γίνεται κλειστή ανάταξη του κατάγματος και από τη βάση του 5ου μετακαρπίου με τομή Κλειστή ανάταξη και ενδομυελική ήλωση κατάγματος μποξέρδέρματος 2-3mm εισάγεται ειδικός εύκαμπτος ενδομυελικός ήλος, ο οποίος προωθείται ως την κεφαλή του μετακαρπίου (εικόνα δεξιά). Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την εσωτερική ναρθηκοποίηση του κατάγματος και την κινητοποίηση του χεριού, χωρίς γύψους, αμέσως μετά την επέμβαση. Αποτελεί την πιο σύγχρονη και αποτελεσματική αντιμετώπιση τέτοιων καταγμάτων και οδηγεί στο 100% των περιπτώσεων σε πώρωση του κατάγματος και σε άριστο λειτουργικό αποτέλεσμα. Εξυπακούεται ότι η μέθοδος αυτή μπορεί να χρησιμοποιηθεί και σε ανάλογα κατάγματα των υπολοίπων μετακαρπίων. Μοναδικό, ίσως, μειονέκτημα είναι η ανάγκη για αφαίρεση του υλικού, με μικρή επέμβαση περίπου 3-4 μήνες αργότερα.
Συνοψίζοντας, τα κατάγματα μετακαρπίων αποτελούν ένα σχετικά συχνό τραυματισμό του χεριού. Χρειάζονται προσεκτική αντιμετώπιση, συντηρητική ή χειρουργική, αναλόγως του τύπου και της παρεκτόπισης, ώστε να μην οδηγήσουν σε λειτουργική δυσχέρεια του χεριού και σε μελλοντικές περιπέτειες του ασθενούς.