Δισκοειδής Μηνίσκος: Τι είναι και πώς αντιμετωπίζεται;

Ο φυσιολογικός μηνίσκος είναι ένας ημισεληνοειδής χόνδρινος ιστός που παρεμβάλλεται μεταξύ μηρού και κνήμης στο γόνατό μας. Υπάρχουν δύο μηνίσκοι σε κάθε γόνατο, ο έσω και ο έξω μηνίσκος. Η βασική του λειτουργία είναι η απορρόφηση κραδασμών και η καλύτερη κατανομή φορτίων στις αρθρικές επιφάνειες του γόνατος, κάτι που το επιτυγχάνει διότι με το σχήμα του φέρνει σε κατάλληλη επαφή την κυρτή αρθρική επιφάνεια του μηρού με τη σχεδόν επίπεδη επιφάνεια της κνήμης (δεξιά εικόνα).

                        Ανατομικά στοιχεία του γόνατος Σχηματική απεικόνιση του μηνίσκου στο γόνατο

Τι είναι ο δισκοειδής μηνίσκος;
Η παρουσία μεγαλύτερου μηνίσκου από το φυσιολογικό, που καλύπτει σχεδόν ολόκληρο τον κνημιαίο κόνδυλο αποκαλείται δισκοειδής μηνίσκος. Στη συντριπτική πλειοψηφία αφορά τον έξω μηνίσκο και συνήθως σχετίζεται με αυξημένο πάχος του μηνίσκου που μπορεί να οδηγήσει σε ανωμαλία στην μεταφορά φορτίων στην άρθρωση του γόνατος.

                                                             Δισκοειδής μηνίσκος

Η πρώτη βιβλιογραφική αναφορά γίνεται το 1889 από τον Young, που περιέγραψε δισκοειδείς μηνίσκους σε δύο πτωματικά γόνατα. Έκτοτε, πληθώρα εργασιών περιγράφουν τον δισκοειδή μηνίσκο, ενώ σε μια προσπάθεια ανεύρεσης της συχνότητάς του, υπάρχει μια ποικιλία στις βιβλιογραφικές αναφορές, που περιγράφει δισκοειδή μηνίσκο από το 0,1% έως και το 20% του πληθυσμού, γεγονός που έχει να κάνει και με τη γεωγραφική κατανομή (αυξημένη συχνότητα σε Ασιάτες). Φαίνεται όμως ότι δισκοειδής μηνίσκος ανευρίσκεται το ποσοστό μεταξύ του 1 και 5%. Παρουσία δισκοειδούς μηνίσκου μπορεί να υπάρχει και στα δύο γόνατα ενός ασθενούς σε ποσοστό 5-20%. Παρουσία δισκοειδούς έσω και έξω μηνίσκου στο ίδιο γόνατο είναι εξαιρετικά σπάνια και μόνο σποράδικές αναφορές υπάρχουν στη διεθνή βιβλιογραφία. 

Αιτοπαθογένεια
Δεν έχει βρεθεί ακόμα και σήμερα η ακριβής αιτία δημιουργίας του δισκοειδούς μηνίσκου. Πρόκειται για μια εκ γενετής ανατομική παραλλαγή. Υπάρχουν διάφορες θεωρίες, με επικρατέστερες του Smillie (ο δισκοειδής μηνίσκος υπάρχει στην εμβρυϊκή ζωή στο γόνατο και αντί να απορροφηθεί σταδιακά, παραμένει ως δισκοειδής και στην μετέπειτα ζωή) και του Kaplan (επίκτητη διαταραχή λόγω κινητικότητας του έξω μηνίσκου).

Ταξινόμηση
Ο δισκοειδής μηνίσκος ταξινομείται σε 3 κύριες κατηγορίες:

  • Τύπος Ι (πλήρης δισκοειδής): έχει δισκοειδές σχήμα, συνήθως αυξημένο πάχος και καλύπτει όλον τον έξω κνημιαίο κόνδυλο, έχοντας σταθερές κνημιαίες προσφύσεις
  • Τύπος ΙΙ (ατελής): καλύπτει μέρος του έξω κνημιαίου κονδύλου, έχοντας ένα περισσότερο ημισεληνοειδές σχήμα.
  • Τύπος ΙΙΙ (ασταθής, Wrisberg-ligament): αποτελεί έναν υπερκινητικό μηνίσκο, σχεδόν φυσιολογικού σχήματος, που έχει χάσει τις οπίσθιες μηνισκο-κνημιαίες προσφύσεις του. Έχει μόνο μια οπίσθια πρόσφυση, τον μηνισκο-μηριαίο σύνδεσμο (Wrisberg).
  • Τύπος IV (Ring-shaped μηνίσκος): σε σχήμα δακτυλιδιού με κενό στη μέση, περιγράφηκε σχετικά πρόσφατα, το 1998 από τον Monllau και συνεργάτες. 

Οι τύποι Ι και ΙΙ έχουν σχεδόν φυσιολογικές πρόσθιες και οπίσθιες προσφύσεις στην κνήμη και φυσιολογική κινητικότητα. Τα συμπτώματα στην κατηγορία αυτή θα εκδηλωθούν με ρήξη του μηνίσκου ή εκφύλιση, λόγω της σταθερότητας του μηνίσκου.
Στον τύπο ΙΙΙ η συμπτωματολογία σχετίζονται με πιθανή ρήξη και/ή αστάθεια του μηνίσκου.

 

                             Ταξινόμηση δισκοειδούς μηνίσκου

Κλινική εικόνα
Σε νεαρούς ασθενείς 3-4 ετών ο δισκοειδής μηνίσκος εμφανίζεται ως «εξόγκωμα» στην έξω πλευρά του γόνατος που προβάλει αισθητά στην κάμψη του γόνατος. Δε συνοδεύεται από πόνο, αλλά συνήθως από ένα αντιληπτό ήχο, ως «κλικ».
Στα παιδιά 8-10 ετών αρχίζει η συμπτωματολογία με ενοχλήσεις, στην έξω πλευρά του γόνατος, λόγω κάκωσης του πλεονάζοντος ιστού του δισκοειδούς μηνίσκου, χωρίς σαφές ιστορικό τραυματισμού. Συνυπάρχει η αίσθηση αναπήδησης ή "κλικ" στην κίνηση του γόνατος.
Στους ενήλικες η συμπτωματολογία γίνεται αντιληπτή όταν ο μηνίσκος υποστεί ρήξη, οπότε και τα κλινικά ευρήματα είναι ίδια με τη ρήξη ενός μορφολογικά φυσιολογικού (όχι δισκοειδούς) μηνίσκου.

Διάγνωση
Η προσεκτική λήψη του ιστορικού και η σωστή κλινική εξέταση αναδεικνύουν στις περισσότερες περιπτώσεις την παρουσία του δισκοειδούς μηνίσκου.

Απεικονιστικός έλεγχος
Οι απλές ακτινογραφίες είναι συνήθως φυσιολογικές. Η μαγνητική τομογραφία αναδεικνύει το δισκοειδή μηνίσκο (τύπο Ι, II και ΙV)

                            

                                                     Εικόνα ρήξης δισκοειδούς μηνίσκου στη μαγνητική τομογραφία


Θεραπεία
Εξατομικεύεται, αναλόγως των συμπτωμάτων και του ασθενούς:

  1. Παιδιά μικρής ηλικίας με ανώδυνο εξόγκωμα και αναπήδηση στην εξωτερική πλευρά του γόνατος απλά παρακολουθούνται, χωρίς να περιορίζονται οι δραστηριότητές τους. 
  2. Ασθενείς στους οποίους ανακαλύπτεται τυχαία δισκοειδής μηνίσκος (πχ σε MRI) και οι οποίοι δεν έχουν συμπτώματα, δεν χρειάζονται χειρουργική παρέμβαση. 
  3. Συμπτωματολογία ρήξης του δισκοειδούς μηνίσκου χρειάζεται χειρουργική αντιμετώπιση με αρθροσκοπική αφαίρεση του πλεονάζοντος μηνισκικού ιστού και διαμορφώνοντας έναν μηνίσκο φυσιολογικού μεγέθους και σχήματος.


Η αντιμετώπιση γίνεται με αρθροσκοπική τεχνική. Εισάγεται η κάμερα στην άρθρωση του γόνατος από την έξω υψηλή πύλη με τομή 3mm στο δέρμα. Από μια 2η πύλη ομοίως 3mm εισάγονται τα αρθροσκοπικά εργαλεία, με τα οποία επιτελείται η αφαίρεση του πλεονάζοντος μηνισκικού υλικού και η διαμόρφωση του φυσιολογικού μηνίσκου (μηνισκοπλαστική). Επίσης, μπορεί να διενεργηθεί συρραφή του μηνίσκου (μηνισκοσυρραφή), αναλόγως των ενδείξεων.
Η αποθεραπεία μετά από μηνισκοπλαστική είναι ταχεία, με γρήγορη επιστροφή στη βάδιση και τις καθημερινές δραστηριότητες, ενώ για αθλητικές δραστηριότητες ίσως απαιτηθεί διάστημα 2-3 εβδομάδων. Μετά από μηνισκοσυρραφή απαιτείται μεγαλύτερος χρόνος αποθεραπείας. 

                                                                                   Σχηματική παράσταση χειρουργικής αντιμετώπισης δισκοειδούς μηνίσκου

 

                                     Δισκοειδής μηνίσκος, πριν και μετά την αρθροσκοπική μηνισκοπλαστική


Συμπερασματικά, θα λέγαμε ότι ο δισκοειδής μηνίσκος είναι μια ανατομική παραλλαγή κατά την οποία ο έξω (κυρίως) μηνίσκος εμφανίζει μεγαλύτερο μέγεθος, αλλά και διαφορετικές μηχανικές ιδιότητες, γεγονός που τον κάνει περισσότερο επιρρεπή σε κακώσεις και ρήξεις. Η θεραπεία εξαρτάται από την ηλικία του ασθενούς και τη συμπτωματολογία.