Αποκατάσταση Προσθίου Χιαστού Συνδέσμου: τι θα κάνω μετά το χειρουργείο;

Η ρήξη του Προσθίου Χιαστού Συνδέσμου (ΠΧΣ) στο γόνατο αποτελεί έναν από τους σοβαρότερους τραυματισμούς στον αθλητή (ερασιτέχνη ή επαγγελματία). Η διεθνής βιβλιογραφία και εμπειρία έχει εδώ και χρόνια αποδείξει ότι η χειρουργική επέμβαση αντικατάστασης του ΠΧΣ (πλαστική ΠΧΣ) είναι η μόνη λύση για να επιστρέψει ο Κηδεμόνας ΠΧΣ τραυματίας (έως 45 ετών) στις προηγούμενες δραστηριότητές του, αλλά και για να προληφθεί η μελλοντική πρώιμη καταστροφή της άρθρωσης του γόνατος (οστεοαρθρίτιδα).
Όσο σημαντική, όμως, είναι η σωστή χειρουργική τεχνική, άλλο τόσο σημαντική είναι και η αποκατάσταση μετά το χειρουργείο, σε τέτοιο βαθμό, που η αποτυχία ενός εκ των δύο να συνεπάγεται την αποτυχία της αντιμετώπισης και την αδυναμία του αθλητή να επιστρέψει στο, προ της κάκωσης, επίπεδο δραστηριοτήτων.

Λίγα λόγια για την επέμβαση
Με ελάχιστες εξαιρέσεις, σήμερα η πλαστική του ΠΧΣ γίνεται με τενόντια μοσχεύματα (ημιτενοντώδης, ισχνός, επιγονατιδικός, τετρακέφαλος) που λαμβάνονται από τον ίδιο τον ασθενή (αυτόλογο μόσχευμα). Η χρήση έτοιμων συνθετικών μοσχευμάτων, ή μοσχευμάτων από άλλο δότη έχουν εξαιρετικά περιορισμένες ενδείξεις. Με βάση λοιπόν τη χρήση του αυτόλογου μοσχεύματος, τροποποιούμε το πρόγραμμα αποκατάστασης, δίνοντας τον απαιτούμενο χρόνο στο μόσχευμά μας για να επαναγγειωθεί μέσα στο γόνατο και να τροποποιήσει τις λειτουργικές του ιδιότητες, ώστε από τένοντας να συμπεριφερθεί ως σύνδεσμος. Αυτή η «συνδεσμοποίηση» του τενοντίου μοσχεύματος είναι μια διαδικασία που διαρκεί συνήθως πάνω από 3 μήνες και για το λόγο αυτό η αποκατάσταση του αθλητή επιμηκύνεται πολλές φορές πάνω από τους 6 μήνες.Πλήρης έκταση του γόνατος Ας  δούμε όμως σε εβδομάδες τις ενδεδειγμένες ασκήσεις, μετρώντας πάντα από τη μέρα του χειρουργείου:

Φάση 1η: 0 - 2 εβδομάδες
•   Έλεγχος της φυσιολογικής μετεγχειρητικής φλεγμονής, κυρίως με παγοθεραπεία και αντιφλεγμονώδη
•   Προστασία του μοσχεύματος με εφαρμογή λειτουργικού μηροκνημικού κηδεμόνα.
•   Εύρος κίνησης από 0 μοίρες έκταση έως 90 μοίρες κάμψη
•   Σε πρηνή θέση ("μπρούμυτα") με το γόνατο τεντωμένο έξω από το κρεβάτι
•   Σε καθιστή θέση κάμψη και έκταση του γόνατος, υποβοηθούμενες από το υγιές σκέλος
•   Κάμψη – έκταση στην ποδοκνημική άρθρωση (αστράγαλος)
•   Ισομετρικές συσπάσεις σε τετρακέφαλο, ισχιοκνημιαίους, απαγωγούς και προσαγωγούς
•   Βάδιση με πατερίτσες με μερική φόρτιση στο όριο του πόνου (7-10 ημέρες, ως παυσίπονο)

Φάση 2η: 2 - 6 εβδομάδες
•   Πλήρες εύρος τροχιάςΗμικάθισμα 30-90 μοιρών
•   Βάδιση σε ίσιο έδαφος
•   Αύξηση μυϊκής ισχύος (Ημικάθισμα 30 μοιρών, ενδυνάμωση τετρακέφαλου και γαστροκνημίου με βάρη)
•   Σε ορθία θέση και με σταθερό το μηρό, κάμψη του γόνατος, έως 90 μοίρες, ώστε να δουλεύουν οι οπίσθιοι μηριαίοι
•   Διατάσεις οπίσθιων μηριαίων
•   Βελτίωση νευρομυϊκού συντονισμού
•   Βελτίωση καρδιοαναπνευστικής αντοχής (στατικό ποδήλατο σε υψηλή θέση)
•   Βάδιση μπροστά στον καθρέπτη για να έχουμε ισομερή φόρτισηΑσκήσεις ιδιοδεκτικότητας σε ασταθή βάση
•   Υδροθεραπεία

Φάση 3η: 6 – 10 εβδομάδες
•   Πλήρης κάμψη έως και 135 μοίρες
•   Ανέβασμα και κατέβασμα σκαλοπατιού κανονικά και πλάγια
•   Αύξηση ρυθμού και απόστασης βάδισης σε ίσιο έδαφος
•   Κανονικό ποδήλατο
•   Ασκήσεις ιδιοδεκτικότητας σε ασταθή βάση

Φάση 4η: 10 – 14 εβδομάδες
Στη φάση αυτή ο ασθενής μας νιώθει πολύ καλά, συνήθως δεν έχει καμία ενόχληση και είναι έτοιμος να αρχίσει ελαφρύ τρέξιμο. Όμως το μόσχευμα μόλις που αρχίζει την επαναγγείωσή του, αλλά βρίσκεται ακόμα στην πιο αδύναμη φάση του και χρειάζεται ιδιαίτερη προστασία, γιατί μια Άλματα πάνω από εμπόδιοήπια στροφική βία είναι ικανή να το σπάσει.  Χρειάζεται επομένως πολύ προσοχή, ώστε να περιορίσουμε τον ασθενή μας στο ακριβές πρόγραμμα που εμείς του επιβάλλουμε.
•   Ελαφρύ τρέξιμο σε ίσιο έδαφος (στίβος), χωρίς αλλαγές κατεύθυνσης
•   Μικρά αλματάκια (και με μικρά εμπόδια)
•   Βάδιση με βαράκια
•   Σχοινάκι

Φάση 5η: 14 – 18 εβδομάδες
•   Πλήρες και ανώδυνο εύρος κίνησης
•   Τρέξιμο
•   Επιταχύνσεις αλλά και επιβραδύνσεις ("φρενάρισμα")
•   Αλματάκια με το ένα πόδι και επιτόπια άλματα
•   Ημικαθίσματα έως 60 μοίρες (squatting)
•   Αύξηση της ταχύτητας
•   Αύξηση επαναλήψεωνΣχοινάκι, με αλλαγές κατεύθυνσης

Φάση 6η: 18 – 24 εβδομάδες
•   Αλλαγές κατεύθυνσης
•   Λειτουργικές ασκήσεις
•   Μιμητικές του αθλήματος προοδευτικά αγωνιστικές συνθήκες
Η μετάβαση από το ένα στάδιο στο άλλο δε γίνεται με βάση μόνο το χρόνο, αλλά τις επιδόσεις του ασθενούς στο πρόγραμμα. Χρειάζεται προσοχή όμως στο να μη γίνεται γρηγορότερα από το επιτρεπτό, πράγμα που, όπως προαναφέρθηκε, μπορεί να διακινδυνεύσει την ακεραιότητα του μοσχεύματος.